علمی - پژوهشی
اصغر طهماسبی بلداجی؛ طاهر باوی
چکیده
پیوند لقب «مِطلاق» با امام حسن مجتبی (علیهالسلام) به سبب ازدواج و طلاقهای مکرر، از برجسته ترین چالش‌های مطرح‌شده پیرامون سیره ایشان به شمار می‌رود. پژوهش پیشِ رو با هدف ارزیابی اعتبار روایات مطلاق از منظر گفتمان علوی در نهج البلاغه، با رویکردی توصیفی‑تحلیلی، این روایات را در معرض سنجش با سیره و سخنان امام علی (علیهالسلام) در ...
بیشتر
پیوند لقب «مِطلاق» با امام حسن مجتبی (علیهالسلام) به سبب ازدواج و طلاقهای مکرر، از برجسته ترین چالش‌های مطرح‌شده پیرامون سیره ایشان به شمار می‌رود. پژوهش پیشِ رو با هدف ارزیابی اعتبار روایات مطلاق از منظر گفتمان علوی در نهج البلاغه، با رویکردی توصیفی‑تحلیلی، این روایات را در معرض سنجش با سیره و سخنان امام علی (علیهالسلام) در نهج البلاغه قرار داده است. فرضیه محوری آن است که مهم‌ترین معیار داوری درباره صحت انتساب روایاتی که مدعی نهی از ازدواج دختران با امام حسن (علیهالسلام) هستند، باید سیره عملی و گفتاری خود امام علی (علیهالسلام) باشد که بخش بزرگی از آن در نهج البلاغه ثبت شده است. تحلیل محتوای نهج البلاغه نشان می‌دهد که روایات مطلاق نه تنها تأیید یا اشاره مستقیمی در این کتاب نیافته‌اند، بلکه در تضاد آشکار با شواهد و قرائن متعدد برگرفته از سیره و کلام امام علی (علیهالسلام) قرار دارند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که قرائن مستخرج از نهج البلاغه نه تنها مؤیّد روایات مطلاق نیست، بلکه به‌گونه‌ای اساسی با آنها در تضاد است. این تضادها آشکار می‌سازد که نسبت دادن نهی از ازدواج به امام علی (علیهالسلام) و اطلاق لقب «مِطلاق» بر امام حسن (علیهالسلام)، با تصویر کلّی و آموزه‌های تربیتی مندرج در نهج البلاغه درباره منزلت امامت و عظمت امام حسن (علیهالسلام) ناسازگاری آشکار دارد و اعتبار این روایات را به‌شدت تضعیف می‌کند.
علمی - پژوهشی
محمدحسن امرائی
چکیده
با توجه به چالش‌های متعدد موجود در ترجمه متون از هر نوع، به ویژه ادبیات مذهبی، نقد کیفی محصول ترجمه شده جایگاه ویژه‌ای در مطالعات ادبی دارد. روش ترجمه متون به زبان دیگر و حفظ اثربخشی آنها همواره دغدغه اصلی مترجمان و منتقدان بوده است، زیرا هیچ متنی را نمی‌توان بدون تغییر به زبان مقصد ترجمه کرد. این امر به ویژه در ترجمه متون مذهبی اهمیت ...
بیشتر
با توجه به چالش‌های متعدد موجود در ترجمه متون از هر نوع، به ویژه ادبیات مذهبی، نقد کیفی محصول ترجمه شده جایگاه ویژه‌ای در مطالعات ادبی دارد. روش ترجمه متون به زبان دیگر و حفظ اثربخشی آنها همواره دغدغه اصلی مترجمان و منتقدان بوده است، زیرا هیچ متنی را نمی‌توان بدون تغییر به زبان مقصد ترجمه کرد. این امر به ویژه در ترجمه متون مذهبی اهمیت دارد. بدون شک، هر ترجمه‌ای ویژگی‌های مثبت و منفی دارد و کیفیت ترجمه به این ویژگی‌ها بستگی دارد. نظریه‌های متعددی برای تعیین سطح کیفی متون ترجمه شده وجود دارد که اغلب در تلاش برای دستیابی به یک ترجمه کامل و مطلوب هستند. این تلاش‌ها و ارزیابی‌ها به پیشرفت در ترجمه کمک می‌کنند. نظریه ارزیابی کیفیت ترجمه کارمن والرو گارسس (1994) در تعیین سطح کیفی ترجمه‌ها مؤثر است زیرا معیارهای کیفی برای متون ترجمه شده را در اختیار دارد. این مدل شامل چهار سطح ارزیابی ترجمه است: سطح معنایی-واژگانی، سطح نحوی-ریخت‌شناسی، سطح بلاغی-کارکردی و سطح سبکی-عملی. هر یک از این سطوح زیرگروه‌های خاصی دارند که متون ترجمه شده بر اساس آنها ارزیابی می‌شوند. این مقاله با هدف نقد ترجمه فارسی استاد جعفر شهیدی از خطبه ۱۹۰ نهج البلاغه، صرفاً با تمرکز بر جنبه‌های معنایی و واژگانی آن، نگاشته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترجمه شهیدی از این خطبه منتخب، مخاطب‌محور و هدف‌محور است و رضایت مخاطب هدف را در اولویت قرار می‌دهد. بر اساس رویکردهای مثبت، منفی و خنثی مطرح‌شده در مدل گارسس، نتایج نشان می‌دهد که ترجمه شهیدی محتوامحور است و مرتباً معانی کلمات امام علی (ع) را تفسیر و بسط می‌دهد. او گاهی از تکنیک‌های مثبتی مانند تعریف، بسط دستوری و نقل قول استفاده می‌کند. با این حال، ترجمه او جنبه‌های منفی از جمله حذف و اختصار را نیز نشان می‌دهد که از کیفیت آن می‌کاهد. این امر تا حد زیادی به حذف مکرر افعال توسط شهیدی در ترجمه فارسی نسبت داده می‌شود. این امر به دلیل سبک و رویکرد بلاغی شهیدی و همچنین تعهد او به حفظ قافیه، موسیقیایی و زیبایی‌شناسی زبان مقصد است. این مقاله امکان نقد و ارزیابی ترجمه شهیدی را از منظر مؤلفه‌های معنایی-واژگانی مدل گارسس نشان می‌دهد. از آنجا که ویژگی‌های مثبت این ترجمه بیشتر از ویژگی‌های منفی آن است، این ترجمه به اندازه کافی قابل قبول تلقی شده است.
علمی - پژوهشی
سید احمد موسوی پناه؛ عبدالوحید نویدی؛ احمد سواری
چکیده
تحلیل گفتمان انتقادی به عنوان یک رویکرد جدید در زبان‌شناسی، به بررسی جنبة اجتماعی و رابطه میان جامعه و زبان در متن می پردازد. این رویکرد، علاوه بر داده‌ها و اطلاعات زبانی، به موضوعات مؤثر بر شکل‌گیری گفتمان مانند ایدئولوژی، زمینه موقعیت و بینامتنیت نیز می‌پردازد و گفتمان را در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین، مورد بررسی و تحلیل انتقادی ...
بیشتر
تحلیل گفتمان انتقادی به عنوان یک رویکرد جدید در زبان‌شناسی، به بررسی جنبة اجتماعی و رابطه میان جامعه و زبان در متن می پردازد. این رویکرد، علاوه بر داده‌ها و اطلاعات زبانی، به موضوعات مؤثر بر شکل‌گیری گفتمان مانند ایدئولوژی، زمینه موقعیت و بینامتنیت نیز می‌پردازد و گفتمان را در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین، مورد بررسی و تحلیل انتقادی قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی بر آن است تا نامه بیست و هشتم نهج‌البلاغه را در پرتو الگوی مزبور بررسی کند تا ایدئولوژی، گفتمان و معانی نهفته در متن را آشکار سازد. از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش حاضر این است که واژگان در سطح توصیف، تصویر اولیه گفتمان را ترسیم می‌کنند و نشان می‌دهند که گفتمانی دینی، ماهیتی سیاسی دارد؛ زیرا ارزش تجربی واژگان موجود در متن، رنگ و بوی دینی سیاسی دارد. برخی واژگان، نشان از حضور دو طبقه متفاوت در جامعه دارد. در سطح تفسیر، نیز مجموعه‌ای از شواهد از طریق نقد گفتمان به دست آمده است. این شواهد، تعارض‌های موجود در جامعه‌ای را که گفتمان محصول آن است، آشکار می‌کند. ضمن اینکه گفتمان موجود در متن، دارای ریشه‌ها و اصولی دارد که در به وجود آمدن آن تأثیرگذار بودند. در سطح تبیین، نویسنده متن، به دنبال تغییر ایدئولوژی غلطی است که در جامعه رواج پیدا کرده است.
علمی - پژوهشی
سید محمد موسوی بفرویی
چکیده
«کأنّ» از حروف معانی در گروه اسم‌های مشبهة بالفعلی است که درک لطایف و دقایق معنایی آن در شناخت هر چه بیشتر در تفسیر متن ضروری است. این کلمه در نهج البلاغه به صورت‌های کأنّ، کأنّما، کأنّا، کأنّی و فکأنّی در حدود 32 مرتبه آمده که با توجه به موارد یادشده، ترجمه‌های خاصی را در معنا دارا شده است . این کلمه با ساختار‌های مختلف ...
بیشتر
«کأنّ» از حروف معانی در گروه اسم‌های مشبهة بالفعلی است که درک لطایف و دقایق معنایی آن در شناخت هر چه بیشتر در تفسیر متن ضروری است. این کلمه در نهج البلاغه به صورت‌های کأنّ، کأنّما، کأنّا، کأنّی و فکأنّی در حدود 32 مرتبه آمده که با توجه به موارد یادشده، ترجمه‌های خاصی را در معنا دارا شده است . این کلمه با ساختار‌های مختلف در متون یادشده در معانی توبیخ، تشبیه، مشابهت، استدراک، تحقیق، تقریب و شكو تردید به کار رفته و با توجه به کلمات همنشین خود می‌تواند دلالت‌های مفهومی متعددی با استفاده از مدل زبانی جکندوف داشته باشد که شامل رویداد، وضع، مسیر، مکان، ویژگی و مقدار است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که واژه کأنّ دارای معانی مختلفی در نقش‌های ارجاعی و عاطفی از ترجمه است که هر یک با توجه به نظریه مذکور قابلیت تفسیر معنایی مخصوص به خود را دارد. نتیجه این تحقیق هم که به صورت موردی و با روش توصیفی تحلیلی انجام شده، حکایت از آن دارد که بررسی ترجمه این کلمه از نظر سبکی، معنایی و مفهومی می‌تواند با توجه به اولیه‌های معنایی ارائه شده توسط جکندوف خط حائل قطعی مبنی بر محدودیت در ترجمه تشبیهی آن وجود نداشته باشد بلکه می توان از این طریق ترجمان جدیدتر و بهتری از متن را ارائه نمود.
علمی - پژوهشی
فروغ پارسا
چکیده
صبر به مثابه یکی از مهم‌ترین ارزش‌های اخلاقی و به معنای شکیبایی، آرام گرفتن و بردباری در برابر حوادث و حبس و بازداشتن نفس از شکایت و جزع در مواجهه با مشکلات در قرآن و نهج‌البلاغه توصیه و سفارش شده است. صبر و بردباری به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم شخصیت انسان در روابط فردی و اجتماعی تأثیر سازنده‌ای دارد و علاوه بر عالمان دینی، ...
بیشتر
صبر به مثابه یکی از مهم‌ترین ارزش‌های اخلاقی و به معنای شکیبایی، آرام گرفتن و بردباری در برابر حوادث و حبس و بازداشتن نفس از شکایت و جزع در مواجهه با مشکلات در قرآن و نهج‌البلاغه توصیه و سفارش شده است. صبر و بردباری به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم شخصیت انسان در روابط فردی و اجتماعی تأثیر سازنده‌ای دارد و علاوه بر عالمان دینی، توجه روانشناسان، دانشمندان علم اخلاق و تربیت را نیز به خود جلب کرده است. بر این اساس، سوال این پژوهش این است که کاربرد آموزه صبر در نهج‌البلاغه و قرآن کریم چه نسبتی دارند؟ این جستار با مطالعة فرازهای مختلف بیانات حصرت علی (ع) درباره آموزة اخلاقی صبر نشان می‌دهد که همگی دیدگاههای حضرت با الهام و مستخرج از آموزه‌های قرآن کریم بودهاند. ارتباط صبر با ایمان، صبر و پیامبران، صبر و پاداش اخروی، بیانگر ارتباط این آموزه با اصول عقاید یعنی توحید، نبوت و معاد است. از سوی دیگر صبر با آرامش روانی فرد و مراقبت انسان از افسردگی و سرخوردگی و نهایتاً پیروزی و موفقیت انسان ارتباط نزدیک و سازنده‌ای دارد.
علمی - پژوهشی
سعید کیان پور؛ امیرعلی فرهنگ؛ الهام رضایی
چکیده
کسب‌وکار حلال در اقتصاد یکی از مهم‌ترین موضوعات در جوامع اسلامی است. این پژوهش در دو بخش شاخص‌های اسلامی در کسب‌وکار و بازار اسلامی، و شاخص‌های اخلاقی و حقوقی، با استناد به آموزه‌های دینی از نهج البلاغه و روایات بررسی شده است. از شاخص‌های اسلامی می‌توان به رعایت حقوق و دستمزد کارگران (وجوب تعیین دستمزد اجیر از دیدگاه نهج‌البلاغه) ...
بیشتر
کسب‌وکار حلال در اقتصاد یکی از مهم‌ترین موضوعات در جوامع اسلامی است. این پژوهش در دو بخش شاخص‌های اسلامی در کسب‌وکار و بازار اسلامی، و شاخص‌های اخلاقی و حقوقی، با استناد به آموزه‌های دینی از نهج البلاغه و روایات بررسی شده است. از شاخص‌های اسلامی می‌توان به رعایت حقوق و دستمزد کارگران (وجوب تعیین دستمزد اجیر از دیدگاه نهج‌البلاغه) اشاره کرد. همچنین وفای به عهد در معاملات، آسان‌گیری، عدالت، تأثیرگذاری قیمت‌ها در بازار اسلامی و حرمت ربا از مهم‌ترین شاخص‌های بازار اسلامی هستند. در بخش دوم، هر کسب‌وکاری که بخواهد در چارچوب شریعت و اخلاق اسلامی باشد، باید شاخص‌هایی مانند عدالت و انصاف، شفافیت و صداقت، مسئولیت‌پذیری، مشاوره و پرهیز از فریب را رعایت کند. این مطالعه اصول نهج البلاغه را با فقه اسلامی سنتی (مانند حرمت ربا) و اقتصاد اسلامی معاصر (مانند مدل‌های بانکداری اسلامی) مقایسه می‌کند و آثار اقتصادی آنها بر کارایی (مانند افزایش بهره‌وری ۲۰% در بازارهای حلال مالزی) و توزیع عادلانه درآمد را بررسی می‌نماید. همچنین نقش حکمرانی و نهادها در اجرای این ارزش‌ها برجسته شده، با استناد به داده‌های واقعی مانند بازار جهانی حلال به ارزش حدود ۲.۷ تریلیون دلار. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با مدل اقتصادی اسلامی است و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای و آمار اقتصادی جمع‌آوری شده است.
علمی - پژوهشی
علی پروانه؛ علی سلیمی؛ حدیث دارابی
چکیده
امام علی (ع) در خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، رفتارهای فردی را با مسائل اجتماعی پیوند زده است و این روح حاکم بر نهج‌البلاغه، آن را فراتر از یک کتاب دینی؛ بلکه در زمرة آثار انسانی- اجتماعی ماندگار قرار داده است. همین نکته سبب گشته است تا پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی با اندیشه‌های آنتونی گیدنز در زمینه ساخت‌یابی ...
بیشتر
امام علی (ع) در خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، رفتارهای فردی را با مسائل اجتماعی پیوند زده است و این روح حاکم بر نهج‌البلاغه، آن را فراتر از یک کتاب دینی؛ بلکه در زمرة آثار انسانی- اجتماعی ماندگار قرار داده است. همین نکته سبب گشته است تا پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی با اندیشه‌های آنتونی گیدنز در زمینه ساخت‌یابی و هویت، به خوانشی تازه از دین‌داری اجتماعی در نهج‌البلاغه دست یابد. نتیجه این که براساس تئوری‌های گیدنز، آموزه‌های نهج البلاغه نیز به مثابه یک متن دینی با روح اجتماعی، موضوع دین‌داری را یک فرایند پویا و سیّال قلمداد می‌کند که در روابط متقابل فردی - اجتماعی تبلور می‌یابد و در آن، هم عاملیّت فردی و هم ساخت اجتماعی نقش محوری ایفا می‌کنند. اما با این وجود، گیدنز با رویکرد کارکردگرایی، معنابخشی را از مهم‌ترین کارکردهای دین دانسته است و آن را مختص به این دنیا می‌داند، ولی از دیدگاه نهج‌البلاغه معنابخشی در این دنیا خلاصه نمی‌شود و آخرت را هم شامل می‌شود و این دنیا مقدمه‌ای است برای جهان آخرت. نهج‌البلاغه عامل اصلی دین‌ورزی را در درون انسان جستجو می‌کند و آن نیاز فطری انسان به کمال و سعادت در دنیا و آخرت است. اما، گیدنز نگاه تقلیل‌گرایانه و بهره‌ورانه به دین دارد که در آن، به دین در حدّ ابزاری برای ساماندهی زندگی مادی نگریسته می‌شود.
علمی - پژوهشی
مهرناز گلی؛ الهه گلی
چکیده
مفهوم «فتنه» در نهج‌البلاغه، به‌ویژه در گفتارهای مرتبط با جمل، بازتاب‌دهنده گفتمانی چندلایه برای مواجهه با تحریف حقیقت، فریب نخبگان و مشروعیت‌بخشی کاذب به قدرت است. این پژوهش با تکیه بر الگوی سه‌سطحی تحلیل گفتمان انتقادیِ نورمن فرکلاف، بازنمایی فتنه را در دو متنِ محوریِ نهج‌البلاغه ـ خطبه سوم (شقشقیه) و خطبه بیست‌وهفتم ...
بیشتر
مفهوم «فتنه» در نهج‌البلاغه، به‌ویژه در گفتارهای مرتبط با جمل، بازتاب‌دهنده گفتمانی چندلایه برای مواجهه با تحریف حقیقت، فریب نخبگان و مشروعیت‌بخشی کاذب به قدرت است. این پژوهش با تکیه بر الگوی سه‌سطحی تحلیل گفتمان انتقادیِ نورمن فرکلاف، بازنمایی فتنه را در دو متنِ محوریِ نهج‌البلاغه ـ خطبه سوم (شقشقیه) و خطبه بیست‌وهفتم ـ بررسی می‌کند. در سطح توصیف متن، برجستهسازی دوگانههای معناییِ «حق/ باطل» و «دین/ دنیا»، کاربرد افعال افشاگرانه و استعارههای حسی، زبان را به ابزاری برای نقد و مقاومت تبدیل می‌سازد. در سطح تفسیر گفتمان، این خطبه‌ها کنشی خطابی برای نفی مشروعیت بیعتشکنان و ساماندهی افق فهم مخاطب در موقعیت بحراناند. در سطح تبیین اجتماعی نیز، زمینههای تاریخی و قبیلهایِ پساعثمان و رخداد جمل به‌مثابه بستر تولید معنا تحلیل می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد خطابه علوی با «طبیعیزدایی» از روایت رقیب و جایگزینی «محوریت حق» بهجای «محوریت اشخاص»، فتنه را نه رخدادی صرفاً تاریخی، بلکه سازوکاری ایدئولوژیک برای مهندسی ادراک جمعی معرفی می‌کند.
علمی - پژوهشی
زینب رهبری؛ یعقوب زمانی؛ علی اقبالی
چکیده
نهج‌البلاغه سرشار از مباحثی است که توجه ویژه‌ای به مفاهیم انسانی و اخلاقی دارد. تطبیق آموزه‌های نهج‌البلاغه با یافته‌های روان‌شناسی، به ویژه در زمینه خودتنظیمی هیجانی، موضوعی ارزشمند و راهگشا در تقویت پیوند میان معارف دینی و علوم انسانی نوین است. هدف این پژوهش بررسی دقیق نقش صبر در خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه به ...
بیشتر
نهج‌البلاغه سرشار از مباحثی است که توجه ویژه‌ای به مفاهیم انسانی و اخلاقی دارد. تطبیق آموزه‌های نهج‌البلاغه با یافته‌های روان‌شناسی، به ویژه در زمینه خودتنظیمی هیجانی، موضوعی ارزشمند و راهگشا در تقویت پیوند میان معارف دینی و علوم انسانی نوین است. هدف این پژوهش بررسی دقیق نقش صبر در خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه به عنوان یک راهبرد عملی و کارآمد برای مدیریت هیجانهای منفی و حفظ تعادل روانی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا به استخراج و تحلیل مطالب پرداخته و مفهوم صبر را به‌مثابه عاملی کلیدی در فرآیند خودتنظیمی هیجانی و هدایت رفتار واکاوی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد آموزه‌های نهج‌البلاغه درباره صبر در مدیریت هیجاناتی چون خشم، ناامیدی و اضطراب، در حوزههای شخصی، اجتماعی، سیاسی، عبادی و معنوی، همسو با مباحث روان‌شناسی معاصر است و بر کنترل واکنشهای هیجانی و هدایت رفتار در مسیر صحیح تأکید دارد. بر این اساس، صبر علاوه بر ارتقای سلامت روانی و تقویت خودتنظیمی هیجانی، دارای کارکردهای تربیتی و اخلاقی نیز در آموزه‌های امام علی (ع) است.
علمی - پژوهشی
لیلا قنبری؛ سمیرا حیدری راد
چکیده
امام علی (ع) به بلاغت و فصاحت در ادبیات عرب شهرت دارد. خطبه‌هایی که از ایشان نقل شده، از بلیغ‌‌ترین، درست‌ترین و زیباترین خطبه‌های عربی به شمار می‌آیند. ضرب آهنگ، ویژگی غالب خطبه‌ها و جوهره غنی آن‌هاست؛ جوهری که دل‌ها را مجذوب و گوش‌ها را مشتاق شنیدن می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه آرای گفتمان نشانه معناشناسی، ...
بیشتر
امام علی (ع) به بلاغت و فصاحت در ادبیات عرب شهرت دارد. خطبه‌هایی که از ایشان نقل شده، از بلیغ‌‌ترین، درست‌ترین و زیباترین خطبه‌های عربی به شمار می‌آیند. ضرب آهنگ، ویژگی غالب خطبه‌ها و جوهره غنی آن‌هاست؛ جوهری که دل‌ها را مجذوب و گوش‌ها را مشتاق شنیدن می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه آرای گفتمان نشانه معناشناسی، به بررسی دو سطح فشاره‌ای و گستره‌ای شدید و کند در خطبه جهاد می‌پردازد. هدف اصلی تحلیل نشانه‌معناشناسی خطبه «جهاد»، واکاوی دلالت‌های تنشی در فرایند انتقال معنا از دلالت‌های ریتمیک به دلالت‌های ضمنی و نیز خرد کردن واحدهای گفتمانی به واحدهای کوچک‌تر برای کشف مفاهیم تازه در خطبه است. بر اساس یافته‌ها، فرایند انتقال معنا به پدید آمدن دلالت‌های متناقض، ضمنی و تقابلی از ضرب آهنگ‌های موجود در خطبه «جهاد» می‌انجامد؛ مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: ضرب آهنگ ناشی از مقاطع صوتی، و ضرب آهنگ ناشی از واج‌های مجهور، مهموس، شدید و کند. بیشتر واج‌ها در این خطبه از نوع مجهور و شدیدند که بافت خطبه را بازتاب می‌دهند. همچنین ضرب آهنگ حاصل از مقاطع صوتی، پدیده «اهمال» را آشکار می‌سازد؛ پدیده‌ای که به «غفلت» می‌انجامد و در ضرب‌آهنگ‌های به‌دست آمده، نمودهای صعودی، نزولی و افزایش را نشان می‌دهد.
علمی - پژوهشی
ولی اله حسومی
چکیده
هدف پژوهش حاضر تحلیل سندی و متنی حدیث منسوب به امام علی (علیهالسلام) در نهج‌البلاغه است که فرموده است: «مَن أحبَّنا أهلَ البيت فليستعِدَّ للفقرِ جِلباباً». بدین منظور تلاش شده است تا با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از روایات شیعه و اهل سنت، تحلیلی جامع در خصوص این روایت ارائه شود. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، اين روايت ...
بیشتر
هدف پژوهش حاضر تحلیل سندی و متنی حدیث منسوب به امام علی (علیهالسلام) در نهج‌البلاغه است که فرموده است: «مَن أحبَّنا أهلَ البيت فليستعِدَّ للفقرِ جِلباباً». بدین منظور تلاش شده است تا با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از روایات شیعه و اهل سنت، تحلیلی جامع در خصوص این روایت ارائه شود. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، اين روايت با لفظ «فليستعد» و در قالب روایت مستقل، اولين بار در نهج البلاغه ذکر شده و ادامه در كتب حديثي دیگر مثل بحار الانوار نيز ذکر شده است. اين روايت با لفظ (فليعد) در امالي سيد مرتضي و نیز منابع اهل سنت نیز ذكر شده است. رویکرد این منابع، تحلیل و توجه به محتوا بوده، لذا عمدتا سند را ذکر نکرده‌اند. اما روایت فوق و مضمون آن، به صورت بخشی از یک روایت طولانی در منابع مختلف شیعه و اهل سنت با سند نقل شده است که بررسی سندی آنها نشان می‌دهد، این حدیث از سند صحیح و قابل اعتماد برخوردار است. از جهت متنی نیز فقر یا می‌تواند به معنای فقر مادی باشد که در این صورت با توجه به مجموع احادیث مشابه، ملازمت فقر با دوستی اهل، عمومی و مطلق نیست بلکه به شرایط زمانی و مکانی مقید شده یا عمومیت آن تخصیص خورده است. از طرف دیگر، با توجه به وجه مثبت فقر می‌توان آن را به معنای خاص فقر الی الله دانست.
علمی - پژوهشی
مهدی عبادی؛ ملیحه متوسلیان؛ سیامک مختاری
چکیده
نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از متون بنیادین در میراث حدیثی و حکمی اسلام، واجد ظرفیت‌های قابل توجهی در تبیین ابعاد مختلف زندگی انسان، از جمله مقوله سلامت و پیشگیری از بیماری است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای متنی، به بررسی مؤلفه‌های پیشگیری از بیماری و ارتقای سلامت در نهج‌البلاغه پرداخته ...
بیشتر
نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از متون بنیادین در میراث حدیثی و حکمی اسلام، واجد ظرفیت‌های قابل توجهی در تبیین ابعاد مختلف زندگی انسان، از جمله مقوله سلامت و پیشگیری از بیماری است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای متنی، به بررسی مؤلفه‌های پیشگیری از بیماری و ارتقای سلامت در نهج‌البلاغه پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) پیشگیری از بیماری را در قالب یک نظام جامع شامل مراقبت‌های معنوی (دعا، مراقبه، انس با خداوند، شکرگزاری)، خودکنترلی رفتاری (تقوا، پرهیز از افراط)، سبک زندگی متعادل در ابعاد زیستی، زمانی و محیطی، و نیز مهار عوامل روانی–اجتماعی (حسد، خشم، حرص) تبیین فرموده‌اند. همچنین از منظر توحید افعالی، بیماری و عافیت هر دو جلوه‌هایی از مشیّت الهی به‌شمار آمده و بر نگرش معنوی انسان نسبت به سلامت تأثیر می‌گذارند. هماهنگی قوای درونی انسان نیز به‌مثابه سامانه‌ای یکپارچه، نقش مؤثری در حفظ سلامت ایفا می‌کند. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که آموزه‌های نهج‌البلاغه، الگویی منسجم و کارآمد برای تلفیق عناصر معنوی، رفتاری و محیطی در جهت ارتقای سلامت جسمانی و معنوی انسان ارائه می‌دهند؛ الگویی که می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های سلامت در جوامع اسلامی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
