نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 گروه طب سنتی ایرانی، دانشکده طب ایرانی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
3 مرکز تحقیقات سلامت معنوی، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیة الله، تهران، ایران
چکیده
نهجالبلاغه بهعنوان یکی از متون بنیادین در میراث حدیثی و حکمی اسلام، واجد ظرفیتهای قابل توجهی در تبیین ابعاد مختلف زندگی انسان، از جمله مقوله سلامت و پیشگیری از بیماری است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای متنی، به بررسی مؤلفههای پیشگیری از بیماری و ارتقای سلامت در نهجالبلاغه پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) پیشگیری از بیماری را در قالب یک نظام جامع شامل مراقبتهای معنوی (دعا، مراقبه، انس با خداوند، شکرگزاری)، خودکنترلی رفتاری (تقوا، پرهیز از افراط)، سبک زندگی متعادل در ابعاد زیستی، زمانی و محیطی، و نیز مهار عوامل روانی–اجتماعی (حسد، خشم، حرص) تبیین فرمودهاند. همچنین از منظر توحید افعالی، بیماری و عافیت هر دو جلوههایی از مشیّت الهی بهشمار آمده و بر نگرش معنوی انسان نسبت به سلامت تأثیر میگذارند. هماهنگی قوای درونی انسان نیز بهمثابه سامانهای یکپارچه، نقش مؤثری در حفظ سلامت ایفا میکند. یافتههای این مطالعه نشان میدهد که آموزههای نهجالبلاغه، الگویی منسجم و کارآمد برای تلفیق عناصر معنوی، رفتاری و محیطی در جهت ارتقای سلامت جسمانی و معنوی انسان ارائه میدهند؛ الگویی که میتواند در سیاستگذاریهای سلامت در جوامع اسلامی مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
کلیدواژهها
)