نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسندگان
1 Professor, Department of Arabic Language and Literature at Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 PhD's Student; Department of Arabic Language and Literature at Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده
نظریه افعال گفتاری جان سرل از مهمترین نظریههای زبانشناسی کاربردی است که به بررسی پیوند میان زبان و کنش میپردازد و مقاصد پنهانِ ارتباطی را که فراتر از سطح آشکار سخناند، آشکار میسازد. این نظریه بر یک طبقهبندی پنجگانه از افعال گفتاری استوار است: اخباری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی، و اعلامی؛ که چارچوبی دقیق برای تحلیل کارکردهای خطابی و بررسی ابعاد موقعیتی متن فراهم میآورد. بر اساس این بنیان نظری، پژوهش حاضر در پی آن است که جلوههای رخداد گفتاری را در خطبههای جنگی امام علی (ع) بررسی کند؛ خطبههایی که نمونههای برجستهای از بیان حماسیاند و با استدلالهای عقلی و دلالتهای ضمنی، کارکردهای بلاغی و ارتباطی متنوعی را تحقق میبخشند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از ابزارهای نوین تحلیل کاربردشناختی، شواهدی از نهجالبلاغه را متناسب با بافت موقعیتی و کارکردی آنها تحلیل کرده است تا مقاصد امام علی (ع) در گفتمان جنگی و شیوههای تأثیرگذاری و اقناع او را در متن شرایط جنگ و فضای نزاع روشن سازد. نتایج نشان میدهد که خطبههای جنگی امام علی (ع) از تراکم بالای کاربردهای گفتاری برخوردار است و توانایی کمنظیری در بهرهگیری از افعال گفتاری برای تحقق مقاصد ارتباطی و تأثیری عمیق دارد؛ امری که با مقام جهاد، دعوت، و زیباییشناسی خطابهای مبتنی بر صدق، وضوح و استدلال سازگار است.
کلیدواژهها
موضوعات
)