نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلفون
1 مدير قسم التعليم الإسلامي في فروع جامعة محافظة أذربيجان الغربية، إيران
2 وزير التربية والتعليم في إيران
المستخلص
یهدف هذا البحث إلى دراسة سياقات وحركات التطرف وآثارها السلبية، بالإضافة إلى أساليب الإمام علي (ع) في التعامل مع التطرف السياسي والديني خلال فترة حكمه. وتتمثل القضية الرئيسية في الضرر الجسيم الذي ألحقه التطرف بالحكومة العلوية القائمة على العدل، والذي يتجذر في التعصب القبلي والجهل الديني والسعي وراء السلطة، مما أدى إلى حروب أهلية وإضعاف الأمة الإسلامية. والسؤال المحوري هو: ما هي العوامل التي أدت إلى نشأة هذه الحركات، وكيف يمكن منع تكرارها في المجتمعات الإسلامية؟ يعتمد البحث على المنهج الوصفي التحليلي، مستندًا إلى نهج البلاغة وشروحه. وتُظهر النتائج أن سياقات التطرف شملت قسوة الجاهلية، وسلوك الخلفاء الراشدين السابقين، والسطحية الدينية. أدت الحركات المتطرفة قبل الخلافة، كالإصرار على قتل عثمان، وأثناءها، بما في ذلك نقض معاهدة أصحاب الإبل، وخداع معاوية، وسوء فهم الخوارج، وتطرف بعض الصحابة، ونظرة الطاعة المطلقة، إلى انقسام المسلمين وانحرافهم وإضعاف الدولة. ومن آثارها السلبية ظهور الفتن المتكررة، وفقدان المحبة الإلهية، والفشل الظاهر للحكومة العلوية. ونتيجة لذلك، لجأ الإمام علي (ع)، مؤكدًا على الاعتدال والعقلانية، إلى الحوار والتوعية والمواجهة العسكرية لاحتواء هذه الحركات. ويشير هذا النموذج إلى أن المجتمعات الإسلامية تستطيع منع التطرف بتعزيز المعرفة الدينية العميقة، ونشر ثقافة الحوار، ومراقبة الحركات الساعية إلى السلطة
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
افراط‌گرایی و پیامدهای آن از منظر نهج‌البلاغه
المؤلفون [Persian]
- مصطفی سلیمانی اصل 1
- امیر داداشی 2
1 مدیر گروه معارف اسلامی پردیس های استان آذربایجان غربی، ایران
2 دبیر آموزش و پرورش، ایران
المستخلص [Persian]
این پژوهش با هدف بررسی زمینه‌ها، جریان‌های افراطی، آثار سوء و شیوه‌های برخورد امام علی(ع) با افراط‌گرایی سیاسی-اعتقادی در عصر حکومت ایشان انجام شده است. مسئله اصلی، آسیب‌های بنیادین افراط‌گرایی بر حکومت عدالت‌محور علوی است که ریشه در تعصبات قبیله‌ای، جهل دینی و قدرت‌طلبی دارد و به جنگ‌های داخلی و تضعیف امت اسلامی منجر گردید. پرسش کلیدی این است که چه عواملی موجب شکل‌گیری این جریان‌ها شد و چگونه می‌توان از بازتولید آن‌ها در جوامع اسلامی جلوگیری کرد؟ روش تحقیق، تحلیل توصیفی-تحلیلی مبتنی بر نهج‌البلاغه و شروح نهج البلاغه است. یافته‌ها نشان می‌دهد زمینه‌های افراط‌گرایی شامل تندخویی جاهلی، رفتار خشن خلفای پیشین و سطحی‌نگری دینی بود. جریان‌های افراطی پیش از خلافت مانند اصرار بر قتل عثمان و در دوران خلافت شامل پیمان‌شکنی اصحاب جمل، فریب معاویه، کج‌فهمی خوارج، تندروی یاران نزدیک و نگاه اطاعت مطلق، به تفرقه، انحراف مسلمانان و تضعیف حکومت انجامید. آثار سوء عبارتند از ایجاد فتنه‌های پی‌درپی، محرومیت از محبت الهی و شکست ظاهری حکومت علوی. در نتیجه، امام علی(ع) با تأکید بر اعتدال و خردگرایی، از گفتگو، آگاهی‌بخشی و مقابله نظامی برای مهار این جریان‌ها استفاده کرد. این الگو پیشنهاد می‌کند جوامع اسلامی با تقویت معرفت دینی عمیق، ترویج فرهنگ گفتگو و نظارت بر جریان‌های قدرت‌طلب، از افراط‌گرایی پیشگیری کنند.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- نهج البلاغه
- امام علی (ع)
- افراط‌گرایی
- خوارج
- جریان‌های افراطی
)