نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

• نعمت الله فیروزی ¹
• فائزه زمانی نیشابور ²

¹ Department of Theology and Islamic Studies, Imam Reza International University, Mashhad, Iran.

² دانشجوی کارشناسی ارشد نهج البلاغه(گرایش اجتماعی، سیاسی وحقوق عمومی)، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران.

چکیده

در شرایط کنونی که جوامع اسلامی با چالش‌های هویتی و رفتاری پیچیده‌ای مواجه هستند، تمایز میان سبک زندگی مبتنی بر ایمان اصیل و رفتارهای منافقانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تطبیقی به بررسی دوگانه «زیست مؤمنانه» و «زیست منافقانه» در اندیشه و سیره امام علی علیه‌السلام بر پایه متون معتبر به‌ویژه نهج‌البلاغه می‌پردازد. سؤال اصلی تحقیق حول شناسایی مؤلفه‌های تمایزدهنده این دو سبک زندگی و چگونگی سنجش آن‌ها در جامعه معاصر می‌چرخد. نوآوری این پژوهش در سه محور «رویکرد مقایسه‌ای»، «تحلیل اجتماعی آثار» و «توجه به جنبه‌های کاربردی» آن است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی احادیث حضرت با تمرکز بر خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه و با استناد به تفاسیر و شروح مرتبط است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این دو گونه زیست در ابعاد شناختی، اخلاقی، رفتاری و اجتماعی در تقابل کامل قرار دارند. زیست مؤمنانه بر پایه آگاهی، انسجام رفتاری، حق‌محوری، صلح‌طلبی و ثبات قدم استوار است، درحالی‌که زیست منافقانه با ویژگی‌هایی چون گمراه‌سازی، دوگانگی گفتار و عمل، اختلاط حق و باطل، اختلاف‌افکنی و بی‌ثباتی شناخته می‌شود. این پژوهش چارچوبی نظری-کاربردی برای برنامه‌ریزی فرهنگی و تربیتی در جهت تقویت مؤلفه‌های ایمانی و مقابله با پدیده نفاق ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• امام علی(ع)
• نهج‌البلاغه
• سبک زندگی
• زیست مؤمنانه
• زیست منافقانه