نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
2 استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
تصویر مکان و زیبایی‌های آن از تصاویر رایج در ادبیات عربی، چه در دوران قدیم و چه در دوره معاصر است. این اهمیت به دلیل تأثیر مستقیمی است که مکان بر روحیه ادیب دارد و از این طریق می‌تواند مسائل و دغدغه‌های مختلفی را بیان کند، خواه روانی، اجتماعی، سیاسی یا فکری باشد. مکان ارتباطی اساسی با انسان به طور عام و با ادیب به طور خاص دارد و نمی‌توان آن را صرفاً بعدی هندسی دانست که ادیب را احاطه کرده است قبل از آنکه تخیل در آن دخالت کند. شاید این همان چیزی باشد که نویسندگان را در استفاده از مکان به اشکال مختلف و تلاش آنها برای برجسته کردن جنبه‌های هنری یا زیبایی‌شناختی آن از یکدیگر متمایز می‌کند. بنابراین مکان می‌تواند یکی از مهم‌ترین عناصری باشد که زیبایی متن ادبی را شکل می‌دهد. در عصر حاضر، مکان جنبه‌های زیبایی‌شناختی متعددی برای محققان یافته است که ادیب از آنها برای بیان مواضع فکری، اجتماعی، سیاسی و هنری استفاده کرده است. از این رو این مطالعه بر آن است تا تصویر مکان را در کلام امام علی(ع) روشن سازد و زیبایی‌های آن را از طریق بررسی سخنان ایشان آشکار کند. انتخاب امام علی(ع) به این دلیل بود که ایشان تجربه‌ای اصیل با مکان دارند که ما می‌توانیم آن را در مسیر زندگی ایشان، جابجایی بین شهرها و احساس غربت و گمگشتگی در بین شهرها مشاهده کنیم. این مطالعه با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مکانیسم‌های روش هنری که مستلزم تحلیل و مقایسه است، انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تصاویر تشبیهی به کار رفته در کلام امام دقیق و الهام گرفته از واقعیت زندگی هستند تا تصاویر زمان و مکان را بیان کنند. بیشتر تصاویر مکان در کلام امام به شیوه‌ای استدلالی و اقناعی ارائه شده‌اند که ایشان از طریق آنها می‌کوشیدند اندیشه‌های خود را با پشتوانه استدلال‌ها و براهین منتقل کنند تا هم عقل را قانع کنند و هم از طریق زیبایی هنری، روح را جذب نمایند و در یک زمان هم لذت و هم اقناع را ایجاد کنند.
کلیدواژه‌ها
)