نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلف
أستاذ مساعد في علوم القرآن والحديث، جامعة شهركورد، طهران
المستخلص
إن جامعیة القرآن هي واحدة من أهم المواضيع التي تُطرح في إطار رسالة القرآن؛ فقد أُثيرت حولها آراء متعددة من قِبَل المفكرين الدينيين، والتي يمكن تقسيمها إلى ثلاث فئات: الجامعیة المطلقة، الجامعية المعتدلة والجامعية الأدنى. وترتبط هذه الآراء والنظريات بانتقادات وتحديات، حيث تكمن أهم تحديات ونقد، في مسألة استقلالية جامعیة القرآن، بمعنى هل أن القرآن في حد ذاته لديه جامعیة أم أن هذه الجامعیة تتشكل بالتزامن مع أمور أخرى مثل السنة النبوية؟ يقدم هذا البحث، بواسطة منهج الوصفي- التحليلي استنادًا إلى نهج البلاغة، هذه النظرية: أولاً، إن جامعیة القرآن في الأمور الإرشادية، وفي هذا المجال يمتلك الجامعیة المطلقة؛ ثانياً، فإن هذه الجامعیة، ذاتية واستقلالية، بمعنى أن القرآن بدون حاجة إلى أي مصدر آخر، لديه شمولية مطلقة في الأمور الإرشادية؛ ولكن مفاهيم القرآن ومعارفه قد أُدرجت في إطار ظاهره وباطنه، حيث أن باطنه يختص بالمعصومين الذين يستخرجون معارفه بعلم لدني ويعلّمونها الناسَ. وبالتالي، فإن مصدر روايات أهل البيت هو أيضاً القرآن الکریم. نتيجة البحث تؤكد أن في نهج البلاغة تم الإشارة إلى جامعیة القرآن في الأمور الإرشادية، وأن القرآن في هذا المجال يمتلك جامعية مطلقة باستقلال. لكن فهم هذه الجامعية يختص بالمَعصومين، أما الآخرون فيمكنهم الوصول إلى هذه الجامعية من خلال الرجوع إلى القرآن وأهل البيت.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
جهانشمولی قرآن: میان مطلقگرایی و محدودیت در نهجالبلاغه (یک مطالعه تحلیلی)
المؤلف [Persian]
- اصغر طهماسبی بلداجی
استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد، تهران
المستخلص [Persian]
جهانشمولی قرآن یکی از مهمترین مباحثی است که در بستر پیام قرآن مطرح میشود. در این باره، دیدگاههای مختلفی از سوی اندیشمندان دینی مطرح شده است که میتوان آنها را به سه دسته تقسیم کرد: جهانشمولی مطلق، جهانشمولی معتدل و جهانشمولی حداقلی. این دیدگاهها و نظریهها با نقدها و چالشهایی همراه است که مهمترین آنها در پرسش از استقلال جهانشمولی قرآن نهفته است. آیا قرآن خود دارای جهانشمولی است یا این جهانشمولی در کنار امور دیگری مانند سنت نبوی شکل میگیرد؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نهجالبلاغه، این نظریه را ارائه میدهد: اولاً، جهانشمولی قرآن در امور هدایتی است و در این زمینه، دارای جهانشمولی مطلق است. ثانیاً، این جهانشمولی ذاتی و مستقل است، به این معنا که قرآن بدون نیاز به هیچ منبع دیگری، در امور هدایتی دارای جامعیت مطلق است. اما این معارف و مفاهیم قرآنی در چارچوب معنای ظاهری و باطنی آن گنجانده شده است، به طوری که معنای باطنی آن مخصوص معصومین است که با علم الهی، معارف آن را استخراج کرده و به مردم آموزش میدهند. بنابراین، منبع روایات اهل بیت نیز قرآن کریم است. نتایج پژوهش تأیید میکند که نهجالبلاغه به جهانشمولی قرآن در امور هدایتی اشاره دارد و قرآن در این زمینه دارای جهانشمولی مطلق و مستقل است. با این حال، درک این جهانشمولی منحصر به معصومین است، در حالی که دیگران میتوانند با مراجعه به قرآن و اهل بیت به این جهانشمولی دست یابند.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- جهانشمولی قرآن
- امام علی
- نهجالبلاغه
- اهل بیت
)