نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلفون
1 أستاذ متقاعد، قسم الفلسفة وعلم الكلام الإسلامي، جامعة بيام نور، طهران، إيران.
2 دبیر آموزش و پرورش، دانشجوی دکتری رشته علوم و معارف نهج البلاغه
المستخلص
على مرّ التاريخ، كانت مساعي القضاء على الأحقاد، وإرساء السلام، وإزالة مظاهر العنف من الحياة الاجتماعية للإنسان، محلّ اهتمام دائم للمفكرين. وفي العصر الحاضر، وبالنظر إلى الحملات الدعائية السلبية الواسعة ضد الإسلام، تبرز ضرورة دراسة مفهوم السلام في كلام الإمام علي (عليه السلام)يهدف هذا البحث إلى تحليل المكوّنات الدلالية لـ «السلام» في فكر الإمام علي (عليه السلام)، بالاعتماد على نهج البلاغة، والكشف عن الفروق الدلالية والأبعاد المتنوعة لهذا المفهوم. وقد اعتمدت الدراسة المنهج الوصفي-التحليلي ذي المقاربة الدلالية. تُظهر النتائج أن الإمام أمير المؤمنين (عليه السلام) - نظرًا لأهمية السلام في الحياة الفردية والاجتماعية - تناول أبعاده المختلفة، ومنها: السلام المرتبط بالأمن والطمأنينة، السلام المستدام، العادل، المهادني، الكاذب والصوري، المفروض والفاشل، الشامل، الملتزم، الاجتماعي والمشروع. وتدلّ هذه التنوّعات في استخدام كلمة "السلام" على الأهمية الكبرى التي يوليها الإمام (ع) للتعايش السلمي. كما أن لفظ السلام وتراكيبه تحمل دلالات إيجابية وسلبية، وتشتمل على مكونات دلالية مثل: الأمن والطمأنينة، التفاعل الإيجابي، رضا الله، حفظ الدماء، النصيحة والإخلاص، الالتزام بالعهود والمواثيق، الحذر والتبصّر، حُسن الظن، وإحياء أحكام القرآن. وتُظهر هذه المكونات أن السلام، في منظور الإمام علي (عليه السلام)، يتجاوز كونه مفهوماً سياسياً أو اجتماعياً بحتاً، ليُطرح كقيمة إلهية وإنسانية، وإنّ الفهم الصحيح له يمكن أن يسهم في حل كثير من النزاعات التي تعاني منها المجتمعات المعاصرة.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
تحلیل مؤلفهای «صلح» در اندیشة امام علی (ع) با تکیه بر نهج البلاغه
المؤلفون [Persian]
- ناصر محمدی 1
- امیراحمد عظیمی 2
1 استاد بازنشسته گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 Secretary of Education, PhD student in the field of Nahjul-Balagha sciences and teachings
المستخلص [Persian]
در طول تاریخ، تلاش برای ریشهکن کردن کینهورزی، برقراری صلح و زدودن خشونت در زندگی اجتماعی بشر، همواره مورد توجه اندیشمندان بوده است. در عصر حاضر، با توجه به تبلیغات منفی گستردة علیه اسلام، بررسی مفهوم صلح در کلام امام علی (ع) امری ضروری است. هدف از این پژوهش، تحلیل مؤلفههای معنایی «صلح» در اندیشه امام علی(ع) با تکیه بر نهجالبلاغه و شناسایی تفاوتهای معنایی و ابعاد معنایی آن است. روش منتخب در این پژوهش، روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد معناشناسی است. یافتهها نشان میدهد که حضرت امیر با توجه به اهمیت صلح در زندگی فردی و اجتماعی، به ابعاد مختلف آن شامل صلح مقرون به امنیت و آرامش، پایدار، عادلانه، مُهادَنه، کاذب و صوری، تحمیلی و نافرجام، فراگیر، متعهدانه، اجتماعی و مشروع توجه داشتهاند. این تنوع در کاربرد واژة صلح، بیانگر اهمیت بالای همزیستی مسالمتآمیز در نگاه ایشان است. همچنین، واژه صلح و ترکیبهای دال برآن دارای بار معنایی مثبت و منفی است و مؤلفههایی نظیر امنیت و آرامش، تعامل مثبت، رضایت الهی، حفظ خون، نصح و خیرخواهی، پایبندی به عهد و پیمان، احتیاط و دوراندیشی، حسنظن و احیای احکام قرآن را در برمیگیرد. این مؤلفهها نشان میدهند که صلح در دیدگاه امام علی (ع) فراتر از یک مفهوم صرفاً سیاسی یا اجتماعی، بهعنوان یک ارزش الهی و انسانی مطرح میشود و درک صحیح آن میتواند راهگشای حل بسیاری از منازعات جوامع امروزی باشد.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- "مؤلفه های معنایی صلح"
- "امام علی(ع)"
- "نهجالبلاغه"
)