با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن علمی مطالعات نهج البلاغه ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم و معارف نهج‌البلاغه، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

3 دانشیار گروه معارف دانشگاه کاشان

چکیده

یکی از طرق دستیابی به مفهوم اصلی سلامت، بهره‌مندی از سلامت معنوی است. این بُعد از سلامت قادر است انسان را در مقابل بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات روحی و روانی مصون نگه‌داشته و آرامش و امنیت را به وی اعطا کند و در نهایت جامعه را سالم نگه‌دارد. با وجود پذیرش سلامت معنوی از سوی سازمان بهداشت جهانی و مجامع علمی و بین‌المللی، چالش‌هایی در مفهوم سلامت معنوی وجود دارد. هدف این مقاله بررسی و شناسایی شاخص‌های سلامت معنوی در آموزه‌های علوی می‌باشد که با روش ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ- تحلیلی و رویکرد روایی با مراجعه به ﻧﻬﺞ‌اﻟﺒﻼﻏﻪ، غرر الحکم و درر الحکم و سایر منابع به استخراج این شاخص‌ها پرداخته می‌شود. یافته‌های تحقیق بیانگر این است که در جریان‌ها و رویکردهای معاصر، گروهی معنویت را دستیابی به رضایت باطنی می‌دانند؛ اما در آموزه‌های علوی بدون در نظر گرفتن معنای معقول نمی‌توان از معنویت سخن گفت و این معنا چیزی جز خداوند نیست. بنابراین شاخص‌های سلامت معنوی در آموزه‌های علوی تنها سنخی از احساسات روان‌شناختی از قبیل آرامش روانی و رضایت باطنی نیست؛ بلکه سلامت معنوی معطوف به همه ابعاد زندگی انسان معنوی می‌گردد. ارائه چنین تصویری از معنویت مبتنی بر شاخص‌های معرفتی- تعقلی، عاطفی- هیجانی، عملی و بازدهی است

کلیدواژه‌ها

موضوعات

The Holy Quran.
Nahj al-Balaghah.
Ibn Abi al-Hadid, Izz al-Din Abu Hamid. (1331). Commentary on Nahj al-Balaghah by Ibn Abi al-Hadid. Edited by: Muhammad Abu al-Fadl Ibrahim. Qom: Ayatollah Mar'ashi Najafi Public Library.
Ibn Babawayh, Muhammad ibn Ali. (1362). Al-Khisal. Qom: Teachers' University.
Ibn Shu'bah al-Harrani, Abu Muhammad Hasan ibn Ali. (1423). Tuhaf al-'Uqul 'an Aal al-Rasul. Foreword by: Sheikh Hussein al-Alami. Beirut: Scientific Institute of Journalism.
Abu al-Qasimi, Muhammad Jawad. (2013), "Concepts of Spiritual Health and its Scope in the Religious Stance." Quarterly Journal of Medical Ethics, Year 6, No. 20: 45-68.
Al-Isma'ili, Mustafa. (2012). "Fundamentals and Indicators of Spiritual Health in the Quran and Hadith." Doctoral dissertation in Quran and Hadith. Payam-e-Noor University.
Isfahani, Muhammad Mahdi; Malik Afaq Shukrallahi; Mohammad Reza Khosroubigi; Masoud Jafar Esmaeili; Shahram Rafieifar; Mohammad Mehdi Hedaei. (1384 AH). Healthy Rituals. Tehran: Al-Tandis.
Petervan, Fatemeh Sadat; Fariborz Sedighi Arfaei. (2013). "Spiritual Health from the Perspective of the Qur'an and Sajjadiyya." Ma'rifat. Year 23, No. 205, December: 39-56.
Al-Amidi, Abd al-Wahid ibn Muhammad. (n.d.). Ghurar al-Hikam wa Durar al-Hikam. Edited by: Mohammad Rajaei. Qom: Dar al-Kitab.
Sam Aram, Ezzatollah; Jafar Hazarjaribi; Mohammad Mehdi Fadakar; Mohammad Taghi Karami; Mohammad Mehdi Shamsai. (2013). "Spiritual Health: Framework, Scope, and Components Based on the Teachings of Islam." Social Welfare Planning and Social Development. No. 14, Spring: 1-26.
Shojaei, Mohammad Sadegh. (1385). Psychological Views of Ayatollah Mesbah Yazdi. Qom: Imam Khomeini Institute for Education and Research (RA).
Salehi, Akbar; Salman Rezvankhah. (2016). "Statistics and Research on Methods of Deepening Spiritual Health from the Perspective of Imam Ali (AS)." Nahj al-Balaghah Research Quarterly. Year 5, No. 20, Winter: 1-18.
Abbasi, Mahmoud; Fereydoun Azizi; Ehsan Shamsi Joshki; Mohsen Nasiri Rad; Buhaira Maryam Akbari. (2013). "Conceptual Definition and Activation of Spiritual Health: A Methodological Study." Medical Ethics Quarterly. Year 6, No. 20, Summer: 11-44.
Ghazali, Muhammad ibn Muhammad; (n.d.). Ihya Ulum al-Din (Revival of Religious Sciences), Researcher: Abd al-Rahim ibn Husayn Hafiz al-Iraqi. n.p.: Dar al-Kitab al-Arabi.
Firouzi, Reza; Mostafa Esmaili; Abdullah Motamedi. (1392). "The Concept of Health from the Perspective of the Qur'an and Hadith." A Quarterly Journal of Medical Jurisprudence. Fifth Year. Issues 15 & 16. Summer & Autumn pp. 45-65.
Fayz Kashani, Muhammad ibn Shah Murtada. (1417 AH). Al-Mahajjah al-Bayda'. Qom: Jama'at al-Mudarrisin.
Qutb Rawandi, Sa'id ibn Hibatullah. (1364 AH). Minhaj al-Bara'ah fi Sharh Nahj al-Balaghah (Rawandi). Researcher: Abd al-Latif Husayni Kuhkamari. Qom: Ayatollah Mar'ashi Najafi Public Library.
Kazemi, Yusuf. (2017). Shukr wa Imtinan min Manzur al-Qur'an wa al-Riwayat. Rasshun website.
Al-Kulayni, Abu Ja'far Muhammad ibn Ya'qub ibn Ishaq. (1367 AH). Al-Kafi. Correction and Endorsement: Ali Akbar Ghaffari. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Al-Laythi al-Wasiti, Ali ibn Muhammad. (1387 AH). 'Uyun al-Hikam wa al-Mawa'iz. Tehran: Ma'had al-Ba'thah.
Metz, Tedros. (1382). New Works on the Meaning of Life, translated by Mohsen Javadi, Naqd and Nizar, Year 8, Issue 29 and 30: 313-266-266.
Majlisi, Muhammad Baqir. (1403). Bihar al-Anwar, a comprehensive collection of the pearls of narrations from the pure Imams (peace be upon them). Beirut: Al-Wafa Institute.
Majlisi, Muhammad Baqir ibn Muhammad Taqi. (1363). Mir'at al-'Uqul fi Sharh Akhbar Aal al-Rasul. Tehran: Dar al-Kitab al-Islami.
Majlisi, Muhammad Taqi ibn Maqsud Ali. (1406). Rawdat al-Muttaqin fi Sharh Man La Yahduruhu al-Faqih. Researcher: Sayyid Husayn Musavi Kermani, Ali Panah Eshtehardi, and Sayyid Fadlullah Tabataba'i. Qom: Kushanpur Institute for Islamic Culture ... Mohaghegh Damad, Mostafa. (1389). "Spiritual Principles of Health in Islamic Theology." Quarterly Journal of Medical Ethics. Year 4, No. 14, Winter: 51-63.
Mohammadi Bakhtiari, Mostafa. (2013). The Role of Religion in Mental Health from the Perspective of the Qur'an. Qom: Zayer.
Mohammadi Reyshahri, Mohammad. (1386). Mizan al-Hikmah. Translated by Hamidreza Sheikhi. Qom: Dar al-Hadith Publishing Organization.
Marzband, Rahmatullah; Ali Asghar Zakavi. (2013). "Indicators of Spiritual Health from the Perspective of Revelational Teachings." Journal of Medical Ethics. Year 6, No. 20, Summer: 69-99.
Motahhari, Morteza. (2013). Collected Works of the Teacher Shahid Motahhari. Tehran: Sadra.
Malkian, Mostafa; Abdolkarim Soroush; Mohammad Mojtahed Shabestari; Mohsen Kadivar. (1388). Tradition and Secularism, Tehran: Sirat.
Montazer al-Qa'im, Asghar; Fatemeh Jafari. (1394 AH). "The Pathology of the Spiritual Health of the Social System from the Perspective of the Qur'an and Nahj al-Balaghah," Qusar Qur'anic Quarterly, No. 55, Autumn: 63-84.
Mirdrikundi, Rahim. (1386 AH). "Main Models and Theories of Mental Health." Ma'rifat. No. 112: 55-68.
Al-Nuri al-Tabarsi, Husayn ibn Muhammad Taqi. (n.d.). Mustadrak al-Wasa'il wa Mustanbit al-Masa'il. Qom: Ahl al-Bayt Institute for the Revival of Heritage.