نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلف
المستخلص
The right to awareness is a fundamental component of the relationship between rulers and the people,and safeguarding it contributes to the formation of a responsible and reciprocal relationship between government and society.This study aims to reconstruct the conceptual model of safeguarding the right to awareness in Nahj al-Balagha and to explain the position, function, and types of relationships among its components. Using a qualitative, descriptive-analytical approach, the study examines statements related to awareness and ruler–people communication through conceptual network reconstruction.The findings indicate that safeguarding the right to awareness in Nahj al-Balagha can be understood as a multilevel and bidirectional communication system.At the level of normative foundations, sincere counsel (naṣīḥa) provides the benevolent orientation of communication, while truthfulness (ṣidq) ensures its credibility. Communication (iblāgh), non-concealment, disclosure (iṣḥār), education (taʿlīm), and disciplinary cultivation (taʾdīb) are respectively associated with conveying messages, accessibility of information,clarification and removal of suspicion,overcoming ignorance,and the educational extension of awareness into practice.Moreover,the people’s sincere counsel,speaking the truth, and just consultation constitute the feedback dimension of the communication system. The relationships among these components are not linear or based on a fixed causal sequence; rather, they are foundational, functional, situational, educational, feedback-oriented, and teleological. The desired outcomes are awareness and attentiveness at the individual level and rectitude in the reciprocal relationship between rulers and the people at the social level. Accordingly, safeguarding the right to awareness is a continuous and interactive process in which the ruler’s awareness-building responsibility and the people’s responsible participation constitute two dimensions of the communication system.
الكلمات الرئيسية
الموضوعات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
پاسداشت حق آگاهی در نهج‌البلاغه: بازسازی مدل مفهومی نظام ارتباطی حاکم و مردم
المؤلف [Persian]
- نرگس السادات مبلغ
المستخلص [Persian]
حق آگاهی از مؤلفه‌های اساسی رابطه میان حاکم و مردم است و پاسداشت آن در شکل‌گیری رابطه‌ای مسئولانه و متقابل میان حکومت و جامعه نقش دارد. پژوهش حاضر با هدف بازسازی مدل مفهومی پاسداشت حق آگاهی در نهج‌البلاغه و تبیین جایگاه، کارکرد و نوع روابط میان مؤلفه‌های آن انجام شده است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی، گزاره‌های مرتبط با آگاهی و ارتباط حاکم و مردم را بررسی و با روش بازسازی شبکه مفهومی تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد پاسداشت حق آگاهی در نهج‌البلاغه در قالب نظامی ارتباطی، چندسطحی و دوسویه قابل تبیین است. در سطح مبانی هنجاری، «نصیحت» جهت خیرخواهانه ارتباط و «صداقت» اعتبار آن را تأمین می‌کند. «ابلاغ»، «عدم کتمان»، «اصحار»، «تعلیم» و «تأدیب» نیز به‌ترتیب با انتقال پیام، دسترس‌پذیری اطلاعات، آشکارسازی و رفع سوءظن، رفع جهل و امتداد تربیتی آگاهی در ساحت عمل پیوند دارند. همچنین نصیحت، بیان حق و مشورت عادلانه مردم، سویه بازگشتی نظام ارتباطی را شکل می‌دهد. روابط میان مؤلفه‌ها خطی و مبتنی بر توالی علّی ثابت نیست، بلکه ماهیتی مبنایی، کارکردی، موقعیتی، تربیتی، بازگشتی و غایی دارد. برآیند مطلوب این نظام، آگاهی و بیداری مخاطب و در سطح اجتماعی، صلاح در رابطه متقابل حاکم و مردم است. بر این اساس، پاسداشت حق آگاهی فرایندی مستمر و تعاملی است که آگاهی‌بخشی حاکم و مشارکت مسئولانه مردم، دو سوی نظام ارتباطی آن را تشکیل می‌دهند.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- نهج‌البلاغه
- حق آگاهی
- مدل مفهومی
- شبکه مفهومی
)