نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلف
أستاذ مشارك في اللّغة العربية وآدابها بجامعة لرستان، خرم آباد، إیران.
المستخلص
يعدد المنظر الفرنسي الشهير جان رينيه لادميرال مكونات لمواجهة مشكلات الترجمة التي يجب على المترجم معرفتها والعمل بها؛ حيث يعتقد هذا المنظر أنه من الخطأ قصر الترجمة على فك التشفير البسيط وأن الترجمة يجب أن تكون مصحوبة بإعادة الكتابة ويجب على المترجم إنتاج المعنى أو إعادة إنشائه. إنّ نظرية لادميرال تکون في مجملها منهج موجه نحو الهدف وكفاءة الترجمة في وجهة النظر هذه تعتمد بشكل مباشر على درجة افتقار النص المصدر ودرجة توافقه مع الثقافة والجو العقلي للجمهور بشكل مباشر. يحاول هذا البحث مراجعة ترجمة رسائل نهج البلاغة للدشتي استنادا إلى نظرية لادميرال التطبيقية بالمنهج الوصفي - التحليلي وتقييم أداء المترجم في ترجمة النص المصدر. فمن هذا المنطلق، درسنا رسائل نهج البلاغة كمجموعة بحثية تعتمد على ترجمة الدشتي الموجهة نحو الهدف ودرجة تنسيقها وكفاءتها بناءً على مكونات منظور لادميرال، بما في ذلك حق الاختيار، الحد الأدنى من التفسير، الإزاحة، الإنتروبيا وغيرها من الفئات المدرجة في هذه النظرية. وتظهر نتيجة البحث أن ترجمة الدشتي لرسائل نهج البلاغة وفق هذه النظرية لها ملاءمة وتوازي كبير مع نظرية لادميرال، وكانت كل جهود المترجم تهدف إلى إيصال رسالة النص إلى الجمهور، وقد تمكن المترجم من تقديم اللغة الهدف مع الاهتمام بإعادة إنشاء العبارات والإنتاج الثقافي بالاعتماد على تنعيم النص على أساس وجهة لادميرال. كما تبين أن عنصري سهولة القراءة والجمال هما الأكثر استخداما في ترجمة الدشتي التي تهدف إلى إيصال رسالة النص إلى الجمهور. لا يفوتنا أن نظرية لادميرال، كغيرها من نظريات الترجمة، ليست كاملة، ونظرا لعمومية نظريته، فإن المجال مفتوح أمام المترجم لممارسة ذوقه الخاص في قضية الترجمة. تشكل إعادة خلق وإنتاج معاني جديدة في الترجمة المحور الأساسي لنظرية لادميرال، وبهذه الطريقة يتجاوز المترجم الأطر اللفظية والبنيوية للنص المصدر ويفكر في نقل المفهوم ويتهم أحيانا بعدم الثقة ونسيان النص الأصلي.
الكلمات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
نقد ترجمه فارسی نامه‌های نهج‌البلاغه توسط دشتی براساس نظریه ژان رنه لادمیرال
المؤلف [Persian]
- محمدحسن امرائی
دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
المستخلص [Persian]
نظریه‌پرداز معروف فرانسوی ژان رنه لادمیرال اجزایی را برای رویارویی با مشکلات ترجمه فهرست می‌کند که مترجم باید بداند و با آنها کار کند. این نظریه‌پرداز بر این باور است که محدود کردن ترجمه به رمزگشایی ساده اشتباه است و ترجمه باید با بازنویسی همراه باشد و مترجم باید معنا را تولید یا بازآفرینی کند. نظریه لادمیرال در کلیت خود رویکردی هدف‌محور است و کارایی ترجمه در این دیدگاه مستقیماً به میزان کمبود متن مبدأ و میزان سازگاری آن با فرهنگ و فضای ذهنی مخاطب بستگی دارد. این پژوهش بر آن است تا ترجمه نهج‌البلاغه دشتی را بر اساس نظریه کاربردی لادمیرال با رویکرد توصیفی-تحلیلی و ارزیابی عملکرد مترجم در ترجمه متن مبدأ بررسی کند. از این منظر، نامه‌های نهج‌البلاغه را به‌عنوان مورد پژوهشی بر اساس ترجمه هدف‌محور دشتی و میزان هماهنگی و کارایی آن با مولفه‌های دیدگاه لادمیرال شامل حق انتخاب، حداقل تفسیر، جابه‌جایی و ... بررسی کردیم. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ترجمه دشتی از رسائل نهج‌البلاغه بر اساس این نظریه، سازگاری و همسانی زیادی با نظریه لاادمیرال دارد و تمام تلاش مترجم در جهت رساندن پیام متن به مخاطب بوده است. مترجم با توجه به بازآفرینی عبارات و تولید فرهنگی بر اساس هموارسازی متن بر اساس دیدگاه لادمیرال توانسته زبان مقصد را ارائه دهد. همچنین نشان داد که عناصر خوانایی و زیبایی بیشترین کاربرد را در ترجمه دشتی دارد که هدف آن رساندن پیام متن به مخاطب است. نباید فراموش کرد که نظریه لادمیرال نیز مانند سایر نظریه‌های ترجمه کامل نیست و به دلیل کلی بودن نظریه وی، زمینه برای مترجم برای اعمال سلیقه خود در بحث ترجمه باز است. بازآفرینی و تولید معانی جدید در ترجمه، محور اصلی نظریه لادمیرال را تشکیل می‌دهد و به این ترتیب مترجم از چارچوب‌های کلامی و ساختاری متن مبدا فراتر رفته و به انتقال مفهوم می‌اندیشد و گاه متهم به بی‌اعتمادی و فراموشی متن اصلی می‌شود.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- ارزشیابی ترجمه
- رسائل نهج البلاغه
- دشتی
- نظریه لادمیرال (1994)
- هم‌ارزی پویا
)