نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلفون
1 استاذ المساعد، قسم الاقتصاد، جامعه پیام نور، طهران، ایران
2 أستاذ مشارك، قسم الاقتصاد، جامعة بيام نور، طهران، إيران
3 أستاذ مساعد في قسم الفقه وأُسس الحقوق الإسلامية، جامعة بيام نور، طهران، إيران
المستخلص
يُعد العمل الحلال في الاقتصاد من أهمّ المواضيع في الجوامع الإسلامية. وقد تمّ بحثه في قسمين: المؤشرات الإسلامية في الأعمال والسوق الإسلامية، والمؤشرات الأخلاقية والقانونية، استنادًا إلى التعاليم الدينية المستمدة من نهج البلاغة والأحاديث النبوية. ومن المؤشرات الإسلامية في الأعمال الالتزام بأجور العمال، والذي يُعدّ، من منظور نهج البلاغة والنصوص الدينية، التزامًا بتحديد أجر الأجير. كما يُعدّ الالتزام بالوفاء بالالتزامات في المعاملات، وسهولة التعامل، والالتزام بالعدل، ومدى فعالية الأسعار في السوق الإسلامية، وتحريم الربا في المعاملات، من أهمّ مؤشرات السوق الإسلامية من منظور نهج البلاغة والتعاليم الدينية. وفي الجزء الثاني، فإن أي عمل تجاري يريد أن يكون ضمن إطار الشريعة الإسلامية والأخلاق الإسلامية يجب أن يلتزم بالمؤشرات الأخلاقية والقانونية مثل مبادئ العدل والإنصاف في العمل، وضرورة الشفافية والصدق، والمسؤولية والالتزام بحقوق الآخرين، وأهمية التشاور وتجنب الغش في العمل بجميع جوانبه. الدراسة تقارن هذه المبادئ مع الفقه الإسلامي التقليدي (مثل تحريم الربا في الفقه) والاقتصاد الإسلامي المعاصر (مثل نماذج البنوك الإسلامية)، وتبحث آثارها الاقتصادية على الكفاءة (مثل زيادة الإنتاجية بنسبة 20% في الأسواق الحلال كما في ماليزيا) والتوزيع العادل للدخل. كما تبرز دور الحكمرانية والمؤسسات في تنفيذ هذه القيم، مع استناد إلى بيانات واقعية مثل سوق الحلال العالمي بقيمة 2.3 تريليون دولار. المنهج البحثي في هذه الدراسة هو المنهج الوصفي التحليلي مع نموذج اقتصادي إسلامي، وطريقة جمع البيانات تعتمد على المكتبات من خلال الكتب الدينية والبيانات الاقتصادية.
الكلمات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
مبانی کسبوکار حلال در نهج‌البلاغه: مطالعه تطبیقی با فقه اسلامی و اقتصاد اسلامی معاصر و آثار اقتصادی آن بر کارایی و بهره‌وری
المؤلفون [Persian]
- سعید کیان پور 1
- امیرعلی فرهنگ 2
- الهام رضایی 3
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ، دانشگاه پیام نور ،تهران،ایران
المستخلص [Persian]
کسبوکار حلال در اقتصاد یکی از مهم‌ترین موضوعات در جوامع اسلامی است. این پژوهش در دو بخش شاخص‌های اسلامی در کسبوکار و بازار اسلامی، و شاخص‌های اخلاقی و حقوقی، با استناد به آموزه‌های دینی از نهج البلاغه و روایات بررسی شده است. از شاخص‌های اسلامی می‌توان به رعایت حقوق و دستمزد کارگران (وجوب تعیین دستمزد اجیر از دیدگاه نهج‌البلاغه) اشاره کرد. همچنین وفای به عهد در معاملات، آسان‌گیری، عدالت، تأثیرگذاری قیمت‌ها در بازار اسلامی و حرمت ربا از مهم‌ترین شاخص‌های بازار اسلامی هستند. در بخش دوم، هر کسب‌وکاری که بخواهد در چارچوب شریعت و اخلاق اسلامی باشد، باید شاخص‌هایی مانند عدالت و انصاف، شفافیت و صداقت، مسئولیت‌پذیری، مشاوره و پرهیز از فریب را رعایت کند. این مطالعه اصول نهج البلاغه را با فقه اسلامی سنتی (مانند حرمت ربا) و اقتصاد اسلامی معاصر (مانند مدل‌های بانکداری اسلامی) مقایسه می‌کند و آثار اقتصادی آن‌ها بر کارایی (مانند افزایش بهره‌وری ۲۰% در بازارهای حلال مالزی) و توزیع عادلانه درآمد را بررسی می‌نماید. همچنین نقش حکمرانی و نهادها در اجرای این ارزش‌ها برجسته شده، با استناد به داده‌های واقعی مانند بازار جهانی حلال به ارزش حدود ۲.۷ تریلیون دلار. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با مدل اقتصادی اسلامی است و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای و آمار اقتصادی جمع‌آوری شده است.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- کسبوکار حلال
- نهج البلاغه
- فقه اسلامی
- اقتصاد اسلامی معاصر
- حکمرانی اسلامی
)