نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلفون
1 محاضر في قسم التربية الإسلامية، جامعة فرهنجيان، طهران، إيران
2 أستاذ، قسم اللغة العربية وآدابها، كلية الآداب، جامعة رازي، كرمانشاه، إيران
3 مدرس گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران
المستخلص
في خطبه ورسائله وحكمته، ربط الإمام علي (ع) السلوكيات الفردية بالقضايا الاجتماعية، وهذه الروح في نهج البلاغة جعلته أكثر من مجرد كتاب ديني، بل من بين الأعمال الإنسانية الاجتماعية الدائمة. وقد أدى هذا الهدف إلى دراسة حديثة لتحقيق قراءة جديدة للتدين الاجتماعي في نهج البلاغة باستخدام منهج وصفي-تحليلي ومقارن مع أفكار أنتوني جيدنز في مجال البنية والهوية. والنتيجة هي أنه وفقا لنظريات جيدنز، فإن تعاليم نهج البلاغة، كنص ديني ذو روح اجتماعية، تعتبر قضية التدين عملية ديناميكية ومرنة تتبلور في التفاعلات الفردية الاجتماعية، حيث يلعب كل من الوكالة الفردية والبنية الاجتماعية دورا محوريا. ومع ذلك، اعتبر جيدنز، بنهج وظيفي، صنع المعنى من أهم وظائف الدين ويعتبره خاصا بهذا العالم، لكن من وجهة نظر نهج البلاغة، فإن صنع المعنى لا يقتصر على هذا العالم بل يشمل الآخرة، وهذا العالم هو تمهيد للآخرة. يبحث نهج البلاغة عن العامل الرئيسي للتدين داخل الإنسان، وهو الحاجة الفطرية للإنسان للكمال والسعادة في هذا العالم وفي الآخرة. ومع ذلك، فإن جيدنز ينظر إلى الدين بشكل اختزالي ومنتج، حيث ينظر إلى الدين كأداة لتنظيم الحياة المادية.
الكلمات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
خوانشی از مبانی دین‌داری اجتماعی در نهج البلاغه، با تأملی بر نظریه ساخت‌یابی و هویت آنتونی گیدنز
المؤلفون [Persian]
- علی پروانه 1
- علی سلیمی 2
- حدیث دارابی 3
1 مدرس گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 مدرس گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران
المستخلص [Persian]
امام علی (ع) در خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، رفتارهای فردی را با مسائل اجتماعی پیوند زده است و این روح حاکم بر نهج‌البلاغه، آن را فراتر از یک کتاب دینی؛ بلکه در زمرة آثار انسانی- اجتماعی ماندگار قرار داده است. همین نکته سبب گشته است تا پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی با اندیشه‌های آنتونی گیدنز در زمینه ساخت‌یابی و هویت، به خوانشی تازه از دین‌داری اجتماعی در نهج‌البلاغه دست یابد. نتیجه این که براساس تئوری‌های گیدنز، آموزههای نهج البلاغه نیز به مثابه یک متن دینی با روح اجتماعی، موضوع دین‌داری را یک فرایند پویا و سیّال قلمداد می‌کند که در روابط متقابل فردی - اجتماعی تبلور می‌یابد و در آن، هم عاملیّت فردی و هم ساخت اجتماعی نقش محوری ایفا می‌کنند. اما با این وجود، گیدنز با رویکرد کارکردگرایی، معنابخشی را از مهم‌ترین کارکردهای دین دانسته است و آن را مختص به این دنیا می‌داند، ولی از دیدگاه نهج‌البلاغه معنابخشی در این دنیا خلاصه نمی‌شود و آخرت را هم شامل می‌شود و این دنیا مقدمه‌ای است برای جهان آخرت. نهج‌البلاغه عامل اصلی دین‌ورزی را در درون انسان جستجو می‌کند و آن نیاز فطری انسان به کمال و سعادت در دنیا و آخرت است. اما، گیدنز نگاه تقلیل‌گرایانه و بهره‌ورانه به دین دارد که در آن، به دین در حدّ ابزاری برای ساماندهی زندگی مادی نگریسته می‌شود.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- نهج البلاغه
- آنتونی گیدنز
- دین‌داری اجتماعی
- نظریة ساخت‌یابی و هویت
)