نوع المستند : المجلة العلمية البحوثية
المؤلفون
1 طالب ماجستير في علم النفس التربوي، كلية العلوم الإنسانية والتربية، جامعة آزاد الإسلامية، فرع تبريز، إيران
2 طالب دكتوراه في الفقه وأصول الشريعة الإسلامية، كلية اللاهوت والعلوم الإسلامية، جامعة تبريز، إيران
3 أستاذ مساعد، قسم علم النفس والإرشاد التربوي، جامعة فرهنجيان، طهران، إيران
المستخلص
يُعد كتاب نهج البلاغة ثريًا بالمواضيع التي تولي اهتمامًا خاصًا للمفاهيم الإنسانية والأخلاقية. وتعدُّ مقارنة تعاليم نهج البلاغة مع نتائج علم النفس، خاصة في مجال التنظيم العاطفي الذاتي، موضوعًا قيّمًا ومرشدًا لتعزيز الرابط بين المعارف الدينية والعلوم الإنسانية الحديثة. تهدف هذه الدراسة إلى تحليل دقيق لدور الصبر في خطب ورسائل وحكم نهج البلاغة كاستراتيجية عملية وفعّالة لإدارة المشاعر السلبية والحفاظ على التوازن النفسي. اعتمدت هذه الدراسة على منهج تحليل المحتوى لاستخراج وتحليل المواد، وتم دراسة مفهوم الصبر كعامل رئيسي في عملية التنظيم العاطفي الذاتي وتوجيه السلوك. تشير النتائج إلى أن تعاليم نهج البلاغة حول الصبر في إدارة مشاعر كالغضب واليأس والقلق-في المجالات الشخصية والاجتماعية والسياسية والعبادية والروحية-تتماشى مع موضوعات علم النفس المعاصر، وتؤكد على السيطرة على الاستجابات العاطفية وتوجيه السلوك في المسار الصحيح. وبناءً على ذلك، فإن الصبر في تعاليم الإمام علي (ع) يمتلك بالإضافة إلى تعزيز الصحة النفسية وتقوية التنظيم العاطفي الذاتي، وظائف تربوية وأخلاقية أيضًا.
الكلمات الرئيسية
عنوان المقالة [Persian]
خودتنظیمی هیجانی در نهجالبلاغه: واکاوی مؤلفههای صبر در خطبههای منتخب
المؤلفون [Persian]
- زینب رهبری 1
- یعقوب زمانی 2
- علی اقبالی 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم انسانی و تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، ایران
3 استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
المستخلص [Persian]
نهجالبلاغه سرشار از مباحثی است که توجه ویژهای به مفاهیم انسانی و اخلاقی دارد. تطبیق آموزههای نهجالبلاغه با یافتههای روانشناسی، به ویژه در زمینه خودتنظیمی هیجانی، موضوعی ارزشمند و راهگشا در تقویت پیوند میان معارف دینی و علوم انسانی نوین است. هدف این پژوهش بررسی دقیق نقش صبر در خطبهها، نامه ها و حکمت های نهجالبلاغه بهعنوان یک راهبرد عملی و کارآمد برای مدیریت هیجانهای منفی و حفظ تعادل روانی است. این مطالعه با بهرهگیری از روش تحلیل محتوا به استخراج و تحلیل مطالب پرداخته و مفهوم صبر را بهمثابه عاملی کلیدی در فرآیند خودتنظیمی هیجانی و هدایت رفتار واکاوی میکند. یافتهها نشان میدهد آموزههای نهجالبلاغه درباره صبر در مدیریت هیجاناتی چون خشم، ناامیدی و اضطراب، در حوزههای شخصی، اجتماعی، سیاسی، عبادی و معنوی، همسو با مباحث روانشناسی معاصر است و بر کنترل واکنشهای هیجانی و هدایت رفتار در مسیر صحیح تأکید دارد. بر این اساس، صبر علاوه بر ارتقای سلامت روانی و تقویت خودتنظیمی هیجانی، دارای کارکردهای تربیتی و اخلاقی نیز در آموزههای امام علی (ع) است.
الكلمات الرئيسية [Persian]
- نهجالبلاغه
- صبر
- خودتنظیمی
- هیجان
- روانشناسی دین
)