جامعه بیام نور دراسات حدیثة فی نهج البلاغة 2676-3435 5 1 2022 03 01 روش‌شناسی شرح اعلام‌ نهج‌البلاغه «علی ‌بن ‌ناصر سرخسی» منهجیة شرح أعلام نهج‌البلاغة لعلي بن ناصر السرخسي 145 158 8598 10.30473/anb.2022.57051.1250 AR رضا حاجیان حسین آبادی استادیار گروه علوم قرآن وحدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ناصر صادقیان مدرس، قسم الشریعة الإسلامية بجامعة بیام نور، طهران، إیران Journal Article 2021 01 05 معرفی وشناساندن شروح نهج‌البلاغه با روش­ها ورویكردهای مختلف برای دستیابی به بهترین روش در شرح نهج‌البلاغه می­باشد. مسأله اصلی این نوشتار شناسایی شیوه شرح­نگاری علی بن ناصر سرخسی در شرح اعلام نهج­البلاغه است. شرح اعلام نهج‌البلاغه در یك جلد معانی واژگان والفاظ مشكل سخنان حضرت ­علی^{علیه­السلام} را با استفاده از نظر لغویان، آیات قرآن، احادیث نبوی واشعار عرب تبیین كرده است. شرحی موجز كه با استفاده از آیات قرآن وروایات پیامبر^{صلی­الله­علیه­وآله}، توجه به مباحث مهدویت، شعر، بیان وقایع تاریخی ومباحث فلسفی ـ كلامی نگاشته شده است. علاوه برآن به نُسَخ دیگر نهج­­البلاغه وتعلیقه­های سیدرضی در شرح توجه شده، همچنین شارح از شروح قبل از خود به خوبی استفاده كرده است. سرخسی تمام عبارات نهج‌البلاغه را در متن شرح نیاورده وفقط عباراتی كه در صدد شرح آنها بوده را ذكر كرده است. اطلاعات وتلاش­های شارح در مباحث لغوی، صرف ونحو وبلاغت وتوجه خاص به آن جنبه­ها، شرحی لغوي وادبي را به وجود آورده به طوری­كه ديگر ويژگي­ها را تحت­ا­­لشّعاع قرار داده وتوجه وكاربست دیگر موضوعات در راستای بهره­گیری وتبیین واژگان بوده است. این مقاله به روش توصیفی به بررسی روش سرخسی در تبیین وشرح كلام حضرت علی^(ع) در نهج­البلاغه می­پردازد. یُعدّ التعریف بشروح نهج‌البلاغة من خلال المناهج والاتجاهات المختلفة وسیلةً للوصول إلی أفضل طرق شرح نهج‌البلاغة. والقضیة الأساسیة التي یبحث عنها هذا البحث، هي التعریف بطریقة شرح علي بن ناصر السرخسي في شرحه «أعلام نهج‌البلاغة». یتطرق هذا الشرح في مجلد واحد، إلی معاني المفردات والألفاظ المشكلة والغریبة في كلمات الإمام أمیر المؤمنین  لیقوم بإیضاحها وشرحها مستفیدًا من آراء اللغویین والآیات القرآنیة والأحادیث النبویة وأشعار العرب. كما أنه خلال شرحه الموسوم بسمة الاختصار یستفید من الآیات والروایات النبویة ویناقش القضیة المهدویة والشعر والأحداث التاریخیة والفلسفیة- الكلامیة كذلك یعتني في شرحه بنسخ نهج‌البلاغة الأخری وبتعلیقات السید الرضي والشروح السابقة. السرخسي لم یذكر جمیع عبارات نهج‌البلاغة في شرحه بل یقتصر علی العبارة التي ینوي شرحها. كما أنه وبسبب جنوحه ومقدرته علی تبیین القضایا اللغویة والصرف والنحو والبلاغة، نجد أن هذه الجوانب تطغی علی سائرالقضایا ویأخذ أسلوبه في الشرح صبغة أدبیة. یهدف هذا البحث باستخدام المنهج الوصفي أن یدرس منهج السرخسيّ في شرحه كلام الإمام أمیر المؤمنیین @في كتاب نهج‌البلاغة.<br /><strong>الكلمات المفتاحیة</strong>: تبیین منهج شروح- نهج‌البلاغة- أعلام نهج‌البلاغة- الشرح اللغوي-الأدبي علي بن ناصر السرخسي https://anb.journals.pnu.ac.ir/article_8598_2f79b5589321da0fcea36dd440a38de8.pdf