جامعه بیام نور دراسات حدیثة فی نهج البلاغة 2676-3435 8 1 2025 02 19 مطالعة تطبیقی کاربست آموزه اخلاقی صبر در قرآن و نهج البلاغه دراسة تطبیقیّة لتوظیف القیمة الأخلاقیّة للصبر في القرآن ونهج البلاغة 61 70 13057 10.30473/anb.2026.74470.1450 AR فروغ پارسا أستاذ، معهد العلوم الإنسانية والدراسات الثقافية، طهران، إيران Journal Article 2025 05 03 صبر به مثابه یکی از مهم ترین ارزش های اخلاقی و به معنای شکیبایی، آرام‌گرفتن و بردباری در برابر حوادث و حبس وبازداشتن نفس از شکایت و جزع در مواجهه با مشکلات در قرآن و نهج البلاغه توصیه و سفارش شده است. صبر و بردباری به عنوان یکی از مؤلفه های مهم شخصیت انسان در روابط فردی و اجتماعی تأثیر سازنده ای دارد و علاوه بر عالمان دینی ، توجه روانشناسان ، دانشمندان علم اخلاق و تربیت را نیز به خود جلب کرده است. این جستار با مطالعة فراز های مختلف بیانات حصرت علی (ع) در باره آموزة اخلاقی صبر نشان می دهد که همگی دیدگاه های حضرت با الهام و مستخرج از آموزه های قرآن کریم بوده اند. ارتباط صبر با ایمان ، صبر و پیامبران ، صبر و پاداش اخروی، بیانگر ارتباط این آموزه با اصول عقاید یعنی توحید ، نبوت و معاد است. از سوی دیگر صبر با آرامش روانی فرد و مراقبت انسان از افسردگی و سرخوردگی و نهایتاً پیروزی و موفقیت انسان ارتباط نزدیک و سازنده ای دارد. يُعدُّ الصبر من أهمّ القیم الأخلاقیّة، ویعني الاحتمال، والثبات، وکظم الغیظ، وحبس النفس عن الشكوى والجزع عند مواجهة الشدائد. وقد أوصى به القرآن الكریم ونهج البلاغة بشدّة. یُشكّل الصبر عاملاً مؤثّراً في بناء شخصیّة الإنسان على الصعیدین الفردي والاجتماعي، وقد حظي باهتمام not فقط علماء الدین، بل أيضًا علماء النفس، والفلاسفة الأخلاق، والمربّین. وبناءً على ذلك، یتساءل هذا البحث: ما هي العلاقة بین توظیف مبدأ الصبر في نهج البلاغة والقرآن الكریم؟ یُظهر هذا البحث، من خلال دراسة مقاطع مختلفة من كلمات الإمام عليّ (ع) حول القیمة الأخلاقیّة للصبر، أن جمیع وجهات نظره كانت مستوحاة ومستنبطة من تعالیم القرآن الكریم. إنّ علاقة الصبر بالإیمان، والصبر بالأنبیاء، والصبر بالثواب الأخروي، تُبیّن ارتباط هذا المبدأ بأصول العقائد: التوحید، والنبوّة، والمعاد. ومن ناحیة أخرى، فإنّ للصبر ارتباطاً وثیقاً وبنّاءً بالطمأنینة النفسیّة للفرد، وحمایتّه من الاكتئاب والإحباط، وفي النهایة بالنصر والنجاح. https://anb.journals.pnu.ac.ir/article_13057_7b468b3d3e3eb2d6a108cfaab0b1e8c3.pdf