جامعه بیام نور دراسات حدیثة فی نهج البلاغة 2676-3435 8 1 2025 02 19 کاربست معناشناسی مفهومی از واژه "کأنّ" در نهج‌البلاغه با رویکرد نظریه ری‌جکندوف تطبيق الدلالات المفهوية "لكانّ" في نهج‌البلاغة تأکیداً علی نظرية جكندوف 47 60 12706 10.30473/anb.2026.73501.1440 AR سید محمد موسوی بفرویی قسم علوم القرآن والحديث، كلية اللاهوت والدراسات الإسلامية - جامعة ميبود، إيران Journal Article 2025 01 20 "کأنّ"از حروف معانی در گروه اسم‌های مشبهة بالفعلی است که دركلطایف و دقایق معنایی آن در شناخت هر چه بیشتر در تفسیر متن ضروری است. این کلمه در نهج‌البلاغه به صورت‌های کأنّ، کأنّما، کأنّا، کأنّی و فکأنّی در حدود 32 مرتبه آمده‌ که با توجه به موارد یادشده، ترجمه‌های خاصی را در معنا دارا شده‌ است . این کلمه با ساختار‌های مختلف در متون یادشده در معانی توبیخ، تشبیه، مشابهت، استدراک، تحقیق، تقریب و شكو تردید به کار رفته‌ و با توجه به کلمات همنشین خود می‌تواند دلالت‌های مفهومی متعددی با استفاده از مدل زبانی جکندوف داشته ‌باشد که شامل رویداد، وضع، مسیر، مکان، ویژگی و مقدار است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که واژه کأنّ دارای معانی مختلفی در نقش‌های ارجاعی و عاطفی از ترجمه است که هریكبا توجه به نظریه مذکور قابلیت تفسیر معنایی مخصوص به خود را دارد. نتیجه این تحقیق هم که به صورت موردی و با روش توصیفی تحلیلی انجام شده، حکایت از آن دارد که بررسی ترجمه این کلمه از نظر سبکی، معنایی و مفهومی می‌تواند با توجه به اولیه‌های معنایی ارائه شده توسط ‌جکندوف خط حائل قطعی مبنی بر محدودیت در ترجمه تشبیهی آن وجود نداشته باشد بلکه می توان از این طریق ترجمان جدیدتر و بهتری از متن را ارائه نمود. أدات التشیبه في علم البلاغة هي نفس الحروف المشبّهة بالفعل في علم النحو، ومن خلال مقارنتها في النّص، يمكن فهم معنى المتحدث بشكل أفضل وکذلك يمكن تقديم تفسير أفضل. بما أنّ کثیراَ لأعمال الأدبية واللغوية والتفسيرية القيّمة كُتبت باللغتين الفارسية والعربية فيبدو من اللازم إجراء بحث نحوي ولغوي وبنیویة لفهم الفروق الدقيقة في معنى كلّ حرف من الحروف التي يكون لمعرفتها دورٌ کثیر في تفسير أدقّ وفهم أفضل ومنها دراسة "کأنّ" فی نصوص من نهج‌البلاغة التي نجدها بطرق مختلفة من"کأنّ، كأنّما، كأنّا، كأنّي، فكأنّي" حوالي 32 مرة، وبحسب الحالات المذكورة فإنّ لها أسلوب خاص يستخدم بهياكل مختلفة في معاني التوبيخ والتشبيه والمشابهة والمقارنة والتقريب والشك وفقًا للكلمات المجاورة والترتيب اللفظي فيها، فمن الممكن الحصول على کلمات بديلة أو بشكل أوضح، عدة مفاهيم أخری في أسلوب الکلام الذي یحتوی علیها. وتشیر دراسة الحالة هذه التي تمّ إجراؤها بمنهج وصفي تحليلي إلى أنّ الفحص لهذه الكلمة علی ضوء نظریة جکندوف اللغوية يمكن إنشاء ترجمة أکثرحداثة وتفاسیر أفضل بالنسبة إلی الماضي في هذا الشأن. https://anb.journals.pnu.ac.ir/article_12706_d11c9fda6715e0ae195d894c53877288.pdf