جامعه بیام نور دراسات حدیثة فی نهج البلاغة 2676-3435 5 2 2022 08 23 راهکارهای توزیع ‏درآمد بر پایه‏ گزارش‏ها از سیره و کلام امام ‏علی(ع) در مقایسه با نظام سرمایه ‏داری استراتيجيات توزيع الدخل بناء على الروايات المروية من حياة الامام علي (ع) مقارنة بالنظام الرأسمالي 1 14 10493 10.30473/anb.2024.67652.1364 AR عاتکه اصل نجادی طالبة علوم وتربية ، نهج البلاغة ، جامعة بيام نور زهرا خیراللهی أستاذ مساعد في علوم القرآن والحديث، جامعة بيام نور، طهران، إيران ناصر نیستانی أستاذ مساعد في علوم القرآن والحديث، جامعة بيام نور، طهران، إيران Journal Article 2021 11 20 توزیع‏‏درآمد به معنی تقسیم ثروت‏ها و اموال، بین افراد جامعه و بخش‏های‏مختلف اقتصادی است که سیاست‏گذاری در نحوه اجرای آن از جمله دغدغه‏های اغلب حکومت‏ها ذکر می‏شود. یکی از نظام‏های‏اقتصادی جهان‏معاصر، نظام‏سرمایه‏داری است که بر اساس فردگرایی، آزادی و مالکیت‏خصوصی بنا شده است. مهم‏ترین عناصر توزیع‏درآمد در این نظام، عامل‏طبیعی، مالکیت‏خصوصی و بازار آزاد تعریف شده است. بر این اساس منافع‏شخصی، بیشتر از عدالت‏اجتماعی و توزیع‏عادلانه اهمیت دارد. بحران‏های بوجود آمده در این نظام، همانند بحران 1929م و 2008م در آمریکا گویای آن است که این نظام، نمی‏تواند همه طبقات‏اجتماعی را در مسئله توزیع‏درآمدها لحاظ نماید. از طرفی، مطالعه سیاست‏های توزیع‏درآمد در حکومت امیرالمؤمنین(ع) گویای کارایی راهبردهای امام در حوزه توزیع‏عادلانه درآمد برای همه طبقات‏اجتماعی با پیوست اخلاقی و انسانی است که حکومت‏های‏دینی معاصر از جمله ایران می‏تواند به عنوان راه‏گشایی در موضوع توزیع‏درآمد عادلانه از آن استفاده کند. این مقاله سعی کرده با تبیین اصول و اهداف نظام‏سرمایه‏داری، و اصول، اهداف و معیارهای توزیعی امام‏(ع)، راهبردهای‏امام(ع) در توزیع‏عادلانه‏درآمد را بررسی کند. یافته‏ها نشان می‏دهد هدف نظام‏سرمایه‏داری در توزیع‏درآمد، حداکثر نمودن بازده سود است، ولی راهبرد امام(ع) با توجه به سیره و کلام آن حضرت(ع)، علاوه بر برقراری عدالت اجتماعی، ترویج فرهنگ‏ایثار و مواسات در بین مردم است. امیرالمؤمنین(ع) جهت رسیدن به این هدف دو راهبرد اساسی را اتخاذ نمود؛ اولی؛ همیاری و تکافل‏عمومی که ضمن فرهنگ‏سازی همیاری، نظارت بر حوزه کسب‏و‏کار و بازار صورت می‏گرفت. دومی؛ تأمین رفاه ‏اجتماعی و رساندن مردم به حد کفاف بود که با سامان‏دهی مالیات و مدیریت آن و سرمایه‏گذاری‏های دولتی انجام می‏شد. توزيع‏الدخل عبارة عن توزيع الثروة والممتلكات بين أفراد المجتمع والقطاعات ‏الاقتصادية المختلفة، وقد اهتم بهذا الموضوع معظم الحكومات ضمن تخطيطاتهم الاقتصادية. أحد الأنظمة الاقتصادية في العالم الراهن هو النظام ‏الاقتصادی الرأسمالي، الذي يقوم على أساس الفردية والحرية والملكية الخاصة. يُعَدُّ العامل ‏الطبيعي والملكية‏ الخاصة والسوق‏ الحر من أهم عناصر توزيع ‏الدخل في هذا النظام. بناءً على ذلك، فإنّ المصالح الشخصية في هذا النظام أهم من العدالة الاجتماعية و التوزيع ‏العادل. إنّ الأزمات التي حدثت في هذا النظام، مثل أزمات عامَی 1929 و 2008 في أمريكا، تُظهِرُ أنّ هذا النظام لايمكن أن يشمل جميع الطبقات الاجتماعية في مسألة توزيع ‏الدخل. من ناحية أخرى، تُظهِرُ دراسة حكم أمير المؤمنين(ع) فاعلية استراتيجيات الإمام في مجال التوزيع ‏العادل للدخل لجميع الطبقات‏الاجتماعية ذات الارتباط الأخلاقي والإنساني، وهو ما تستطيع الحكومات‏ الدينية المعاصرة الاستفادة من هذه الاستیراتیجیات واستخدامها كحل لقضية توزيع ‏الدخل، تسعی هذه الدراسة من خلال شرح مبادئ وأهداف النظام ‏الرأسمالي ومبادئ توزيع الإمام ‏علي(ع) وأهدافه ومعاييره أن تدرس إمكانية الاستفادة من استراتيجيات الإمام(ع) لحل هذه المشكلة. تظهر النتائج أن هدف النظام‏ الرأسمالي في توزيع‏ الدخل ينحصر في الحصول علی قسم أکبر من الربح، لكن هدف الإمام(ع) بالإضافة إلى إقامة العدالة ‏الاجتماعية، هو تعزيز ثقافة التضحية بالنفس والتسامح بين الناس. اعتمد أميرالمؤمنين(ع) استراتيجيتين أساسيتين لتحقيق هذا الهدف؛ الأول هو التعاون والتكافل ‏العام، و الذي تم تنفيذه أثناء خلق ثقافة التعاون ومراقبة الأعمال والسوق. والثاني هو توفير الرفاه الاجتماعي ورفع الناس إلى مستوى الاكتفاء، والذي تم من خلال جباية الضرائب وإدارتها وإنشاء القطاع العام والاستثمارات الحکومية. https://anb.journals.pnu.ac.ir/article_10493_2e8c66bf69aefec1c4c28022ae075626.pdf