جامعه بیام نور دراسات حدیثة فی نهج البلاغة 2676-3435 6 1 2023 02 20 ترس از مرگ و درمان آن از منظر نهج البلاغه الخوف من الموت وطُرُقُ علاجه من منظار نهج البلاغة 51 65 10345 10.30473/anb.2023.68474.1372 AR ناصر محمدی أستاذ قسم الفلسفة والکلام، جامعة بيام نور، طهران، ايران حسن عباسی حسین‌آبادی أستاذ مشارك بقسم الفلسفة والکلام، جامعة بيام نور، طهران، ايران Journal Article 2022 07 06 بدون تردید در زندگی ترسی بالاتر از ترس از مرگ نیست و این ترس بزرگترین دغدغه خاطر هر انسانی است؛ چراکه آدمی به بقاء و حیات جاوید متمایل است و تصور فنا و نابودی برایش سخت و ناگوار است. این مقاله به روش توصیفی و اسنادی و با تکیه بر تحلیل‌ محتوا به‌ این نتیجه رسیده است که؛ «چرا از مرگ می‌ترسیم؟» در کلام امام(ع) به «چرا باید از مرگ بترسیم؟» قابل تحویل است. حضرت امیر(ع) در جای‌جای نهج‌البلاغه درصدد ترسیم تصویری ترسناک از ایّام متصل به مرگ، خود مرگ و حوادث پس از مرگ است. گویا این تصویرسازی در راستای یک هدف اخلاقی؛ یعنی رفع غفلت از نوع انسان است که دنیازدگی وجه غالب اوست. ترس از مرگ به هفت دلیل است که به سه دلیل فروکاسته می‌شود. ضعف شناخت و کوتاهی فهم از درک حقیقت مرگ؛ تصور جسم به‌عنوان حقیقت انسان و خود واقعی؛ و سوم ترس از گناه و عدل الهی که به‌واقع ترس از خود است. اما راه‌های غلبه بر این ترس پنج راه جزئی است که به دو راه‌حلّ کلی قابل تقسیم است. یک راه نظری که عبارت است از تقویت شناخت و آگاهی از فلسفه مرگ و زندگی؛ عبرت و آگاهی از مرگ دیگران و آگاهی از بیهودگی ترس از مرگ. و یک راه عملی که آمادگی و تدارک از برای مرگ است از طریق عمل صالح و مرگ ارادی. لا شك أنه لا يوجد خوف في الحياة أعظم وأعلی من الخوف من الموت، وهذا الخوف هو أكبر همٍّ لكل إنسان؛ لأنّ الإنسان يميل بطبية الحال إلى البقاء والحياة الأبدية، وأنّ فكرة الموت والفناء صعبة ومرير له. وقد توصّل هذا البحث - اعتمادا على المنهج الوصفي والتوثيقي، وعلى أساس تحليل المضمون- إلی أنّ هذا السؤال"لماذا نخاف من الموت؟" قد تبدّل في کلام الامام(ع) إلی سؤال: "لماذا يجب أن نخاف من الموت؟"؛ فيحاول الإمام(ع) أن يرسم صورة مخيفة للأيام المشرفة علی الموت، والموت نفسه، ومابعد الموت. يبدو أن هذا التصوير يتماشى مع هدف أخلاقي؛ وهو إزالة الغفلة عن النوع البشري الذي صارت الدنيوية هي السمة الغالبة له. الخوف من الموت يرجع إلى سبعة أسباب، والذی يتلخص في ثلاثة أسباب: ضعف المعرفة وعدم فهم حقيقة الموت؛ النظر إلی الجسد باعتباره حقيقة الإنسان والذات الحقيقية؛ والثالث: الخوف من الإثم والعدالة الإلهية، وهو في الحقيقة الخوف من النفس. وطرق التغلب على هذا الخوف هي خمسة طرق جزئية يمكن تقسيمها إلى حلَّين عامَّين. طريقة نظرية تتمثل في تعزيز المعرفة والوعي بفلسفة الحياة والموت؛ والاعتبار بموت الآخرين والوعي بعدم جدوى «الخوف من الموت». وطريقة عملية وهي الاستعداد للموت بالعمل الصالح والموت التطوعي. https://anb.journals.pnu.ac.ir/article_10345_e9cd1ce2b53bee65f0b4e4321c330d32.pdf